Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet ihalelerinde R katsayısının seçimini, sınır değer formülünü ve tekliflerin hesaba katılmasını öğrenin.
Personel Çalıştırılmasına Dayalı Olmayan Hizmet Alımı Nedir?
Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer hesaplama yönteminin doğru belirlenebilmesi için öncelikle ihalenin personel çalıştırılmasına dayalı olup olmadığı tespit edilmelidir. Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarında işin temel maliyet unsuru yalnızca personel giderlerinden oluşmaz.
Araç kiralama, malzemeli yemek, mühendislik, sigorta, öğrenci taşıma, bilgisayar sistemlerine yönelik hizmetler, bakım, onarım, danışmanlık ve benzeri hizmetler bu kapsamda değerlendirilebilir.
Bu işlerde personel çalıştırılması mümkündür. Ancak hizmetin kapsamında personel bulunması, ihaleyi kendiliğinden personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı haline getirmez. İşin niteliği, yaklaşık maliyet bileşenleri, personelin çalışma düzeni ve hizmetin temel amacı birlikte değerlendirilmelidir.
R Katsayısı Nedir?
R katsayısı, personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerinde sınır değerin hesaplanması sırasında kullanılan çarpandır.
Sınır değer hesabında yaklaşık maliyet ile belirli koşulları sağlayan tekliflerin aritmetik ortalaması alınır. Elde edilen ortalama, ihale konusu hizmet için geçerli olan R katsayısıyla çarpılır.
R katsayısı, doğrudan bir indirim oranı veya isteklilerin tekliflerine uygulanacak kesinti değildir. Hesaplamanın son aşamasında kullanılan ve ihale konusu hizmet grubuna göre değişen bir sınır değer tespit katsayısıdır.
R katsayısı yükseldikçe aynı yaklaşık maliyet ve teklif verileri üzerinden hesaplanan sınır değer de yükselir. Katsayının düşmesi ise hesaplanan sınır değerin daha düşük oluşmasına neden olur.
R Katsayısı Neden Hizmet Türüne Göre Değişir?
Hizmet alımlarındaki maliyet yapıları birbirinden farklıdır. Araç kiralama hizmetinde araç maliyeti, bakım, sigorta ve finansman giderleri öne çıkarken malzemeli yemek hizmetinde gıda, işçilik, enerji ve taşıma maliyetleri önem kazanır.
Bilgisayar sistemlerine yönelik hizmetler daha yüksek uzmanlık, lisans, teknik altyapı ve yazılım maliyetleri içerebilir. Mühendislik hizmetlerinde ise teknik personel, proje çalışmaları, ölçüm, analiz ve mesleki sorumluluk giderleri belirleyici olabilir.
Bu farklılık nedeniyle bütün personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarında tek bir R katsayısı kullanılmaz. Kamu İhale Kurumu tarafından belirlenen hizmet gruplarına göre farklı katsayılar uygulanır.
2026 Yılı R Katsayıları
İlanı veya duyurusu 1 Şubat 2026 ve sonrasında yapılan personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerinde kullanılacak R katsayıları aşağıdaki gibidir:
| İhalenin Konusu | 2026 R Katsayısı |
|---|---|
| Araç Kiralama Hizmetleri | 0,77 |
| Bilgisayar Sistemlerine Yönelik Hizmetler | 0,87 |
| Malzemeli Yemek Hizmetleri | 0,77 |
| Mühendislik Hizmetleri | 0,72 |
| Sigorta Hizmetleri | 0,74 |
| Personel veya Öğrenci Taşıma Hizmetleri | 0,78 |
| Diğer Hizmetler | 0,78 |
R katsayısı seçilirken yalnızca ihalenin adında geçen kelimelere bakılmamalıdır. İhale konusu işin fiili kapsamı ve yaklaşık maliyet içindeki ağırlıklı hizmet türü dikkate alınmalıdır.
Personel veya Öğrenci Taşıma Hizmetleri Araç Kiralama Sayılır mı?
Personel ve öğrenci taşıma hizmetleri ile araç kiralama hizmetleri birbirinden farklı hizmet gruplarıdır.
Araç kiralama hizmetinde idare, belirli bir süre boyunca taşıtın kullanım hakkını edinir. Araç sürücülü veya sürücüsüz olarak kiralanabilir ve çoğu durumda araç idarenin kullanımına tahsis edilir.
Personel veya öğrenci taşıma hizmetinde ise temel amaç bir aracın idareye kiralanması değil, belirlenen kişilerin belirli güzergâhlarda taşınmasıdır. Hizmetin sonucu, taşıma faaliyetinin gerçekleştirilmesidir.
Bu nedenle 2026 yılında araç kiralama hizmetlerinde 0,77, personel veya öğrenci taşıma hizmetlerinde ise 0,78 R katsayısı kullanılmaktadır.
Örneğin okul servisleriyle öğrencilerin taşıma merkezlerine götürülmesi bir araç kiralama işi olarak değil, öğrenci taşıma hizmeti olarak değerlendirilmelidir.
Birden Fazla Hizmet Türü Bulunan İhalelerde Hangi R Katsayısı Kullanılır?
Bazı ihaleler birden fazla hizmet türünü aynı sözleşme kapsamında içerebilir. Örneğin bir ihalede araç kiralama, bakım, teknik destek ve personel taşıma hizmetleri birlikte bulunabilir.
Böyle bir durumda bütün hizmet türlerine ayrı ayrı R katsayısı uygulanmaz. Yaklaşık maliyet içerisinde parasal ağırlığı en yüksek olan hizmet konusu belirlenir ve sınır değer hesabında bu hizmet grubuna ait R katsayısı kullanılır.
Örneğin bir ihalenin yaklaşık maliyet dağılımı aşağıdaki şekilde olsun:
- Araç kiralama hizmetleri: 8.000.000 TL
- Bakım ve onarım hizmetleri: 2.000.000 TL
- Teknik destek hizmetleri: 1.000.000 TL
Yaklaşık maliyet içinde en yüksek pay araç kiralama hizmetlerine ait olduğu için sınır değer hesabında araç kiralama hizmetleri için belirlenen R katsayısı kullanılmalıdır.
İhalenin adında “araç kiralama ve bakım hizmeti” yazması tek başına yeterli değildir. Yaklaşık maliyet cetvelindeki parasal ağırlık incelenmelidir.
Personel Çalıştırılmasına Dayalı Olmayan Hizmetlerde Sınır Değer Formülü
Bu ihalelerde sınır değer aşağıdaki formülle hesaplanır:
SD = ((YM + T1 + T2 + T3 + … + Tn) / (n + 1)) × R
Formüldeki ifadelerin anlamları şöyledir:
- SD: Hesaplanacak sınır değer,
- YM: İdare tarafından belirlenen yaklaşık maliyet,
- n: Hesaplamaya alınan tekliflerin sayısı,
- T1, T2, T3 … Tn: Hesaplamaya dahil edilen teklif bedelleri,
- R: İhale konusu hizmete göre belirlenen sınır değer tespit katsayısıdır.
Formülde yaklaşık maliyet de teklifler gibi bir değer olarak aritmetik ortalamaya dahil edilir. Bu nedenle tekliflerin toplamı yalnızca teklif sayısına bölünmez. Yaklaşık maliyet de toplama eklendiği için payda, teklif sayısının bir fazlasıdır.
Hangi Teklifler Sınır Değer Hesabına Dahil Edilir?
Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarında ihaleye sunulan bütün teklifler sınır değer hesabına dahil edilmez.
Öncelikle ihalenin ilk oturumunda teklif mektubu ve geçici teminatı usulüne uygun bulunan teklifler dikkate alınır.
Bu teklifler arasından aşağıdaki tutar aralığında bulunanlar hesaplamaya alınır:
- Yaklaşık maliyetin yüzde 60’ına eşit veya bu tutardan yüksek teklifler,
- Yaklaşık maliyete eşit veya yaklaşık maliyetten düşük teklifler.
Buna göre yaklaşık maliyetin yüzde 60’ından düşük teklifler ile yaklaşık maliyetten yüksek teklifler sınır değer formülündeki teklif toplamına ve teklif sayısına dahil edilmez.
Hesaba katılacak teklif aralığı aşağıdaki şekilde gösterilebilir:
Yaklaşık Maliyet × 0,60 ≤ Hesaba Alınacak Teklif ≤ Yaklaşık Maliyet
Yüzde 60’ın Altındaki Teklif Neden Hesaplamaya Alınmaz?
Yaklaşık maliyete göre aşırı derecede düşük kalan tekliflerin aritmetik ortalamayı aşağı yönlü ve orantısız şekilde etkilemesini önlemek amacıyla yüzde 60 alt sınırı uygulanır.
Örneğin yaklaşık maliyeti 10.000.000 TL olan bir ihalede alt sınır şu şekilde hesaplanır:
10.000.000 TL × 0,60 = 6.000.000 TL
Bu durumda 6.000.000 TL’nin altında kalan teklifler sınır değer hesabına dahil edilmez. Teklifin 6.000.000 TL’ye eşit olması halinde ise diğer koşullar da sağlanıyorsa teklif hesaplamaya alınır.
Teklifin yüzde 60’ın altında kalması, yalnızca bu nedenle otomatik olarak geçersiz olduğu anlamına gelmez. Buradaki işlem, teklifin sınır değer formülünde kullanılıp kullanılmayacağıyla ilgilidir.
Yaklaşık Maliyetin Üzerindeki Teklif Neden Hesaba Katılmaz?
Yaklaşık maliyetin üzerinde kalan teklifler de sınır değer formülünde kullanılmaz. Bu tekliflerin aritmetik ortalamaya dahil edilmesi, sınır değeri gerçekçi olmayan biçimde yükseltebilir.
Yaklaşık maliyetin üzerinde teklif sunulmuş olması, teklifin her durumda doğrudan geçersiz sayılacağı anlamına gelmez. İhale komisyonu tekliflerin değerlendirilmesinde kullanılabilir ödeneği, yaklaşık maliyetin doğruluğunu ve kamu yararını ayrıca değerlendirebilir.
Ancak sınır değer hesabında yaklaşık maliyetten yüksek tekliflerin tutarları ve sayıları kullanılmaz.
Örnek R Katsayılı Sınır Değer Hesaplaması
Yaklaşık maliyeti 10.000.000 TL olan bir hizmet alımı ihalesi bulunduğunu düşünelim. İhaleye aşağıdaki teklifler verilmiş olsun:
| Teklif | Tutar | Hesaplamadaki Durumu |
|---|---|---|
| 1. Teklif | 5.500.000 TL | Yaklaşık maliyetin yüzde 60’ından düşük olduğu için dahil edilmez |
| 2. Teklif | 6.200.000 TL | Dahil edilir |
| 3. Teklif | 7.100.000 TL | Dahil edilir |
| 4. Teklif | 8.000.000 TL | Dahil edilir |
| 5. Teklif | 9.400.000 TL | Dahil edilir |
| 6. Teklif | 10.300.000 TL | Yaklaşık maliyetten yüksek olduğu için dahil edilmez |
Hesaplamaya alınan teklif sayısı 4’tür. Yaklaşık maliyet de ortalamaya dahil edileceği için toplam değer 5’e bölünecektir.
Toplam = 10.000.000 + 6.200.000 + 7.100.000 + 8.000.000 + 9.400.000
Toplam = 40.700.000 TL
Aritmetik Ortalama = 40.700.000 / 5
Aritmetik Ortalama = 8.140.000 TL
İhale konusu işin diğer hizmetler grubunda olduğunu ve 2026 yılı R katsayısının 0,78 olarak kullanılacağını varsayalım:
Sınır Değer = 8.140.000 × 0,78
Sınır Değer = 6.349.200 TL
Bu örnekte sınır değer 6.349.200 TL olarak hesaplanır. İhale dokümanında seçilen yönteme göre bu tutarın altında kalan teklifler için aşırı düşük teklif açıklaması istenebilir veya mevzuatın izin verdiği durumlarda teklifler açıklama istenmeden reddedilebilir.
R Katsayısının Sınır Değere Etkisi
Aynı yaklaşık maliyet ve teklifler kullanılsa bile R katsayısının değişmesi sınır değeri doğrudan etkiler.
Örnekteki aritmetik ortalamanın 8.140.000 TL olduğunu kabul edelim:
| R Katsayısı | Hesaplanan Sınır Değer |
|---|---|
| 0,72 | 5.860.800 TL |
| 0,74 | 6.023.600 TL |
| 0,77 | 6.267.800 TL |
| 0,78 | 6.349.200 TL |
| 0,87 | 7.081.800 TL |
Tablodan görülebileceği üzere katsayıdaki küçük bir değişiklik bile yüksek yaklaşık maliyetli ihalelerde önemli tutar farkları oluşturabilir. Bu nedenle yanlış hizmet grubuna ait R katsayısının kullanılması, hangi tekliflerin sınır değerin altında kalacağını değiştirebilir.
İlk Oturum Bilgileri Neden Önemlidir?
Sınır değer hesabında tekliflerin ilk oturumdaki durumu önem taşır. Teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olduğu anlaşılan ve belirlenen fiyat aralığında kalan teklifler formülde kullanılır.
Bu nedenle teklif açma ve belge kontrol tutanağındaki bilgiler sınır değer hesabının temel veri kaynaklarından biridir.
Teklif tutarlarının yanlış yazılması, geçici teminatı uygun olmayan bir isteklinin hesaba dahil edilmesi veya uygun bir teklifin hesap dışında bırakılması sınır değeri değiştirebilir.
Özellikle çok sayıda teklifin bulunduğu ihalelerde hesaplamanın manuel olarak yapılması veri giriş hatası riskini artırır. Tekliflerin yaklaşık maliyetin yüzde 60’ı ile yaklaşık maliyet arasındaki konumları tek tek kontrol edilmelidir.
İlan Tarihi R Katsayısını Nasıl Etkiler?
R katsayıları her yıl Kamu İhale Kurumu tarafından belirlenerek ilan edilir ve genel olarak 1 Şubat tarihinden itibaren uygulanır.
Hangi yılın katsayısının kullanılacağı belirlenirken ihale veya sözleşme tarihi değil, ihalenin ilan veya duyuru tarihi dikkate alınır.
Örneğin ihale 10 Şubat 2026 tarihinde gerçekleştirilmiş olsa bile ilanı 25 Ocak 2026 tarihinde yayımlanmışsa 2026 katsayıları otomatik olarak kullanılmamalıdır. İlan tarihinde geçerli olan R katsayısı esas alınmalıdır.
Buna karşılık ilanı veya duyurusu 1 Şubat 2026 ve sonrasında yapılan ihalelerde, Kamu İhale Kurumunun 2026 yılı için belirlediği katsayılar kullanılır.
Kısımlı Hizmet Alımlarında R Katsayısı Nasıl Belirlenir?
Kısmi teklif verilmesine izin verilen ihalelerde her kısmın yaklaşık maliyeti, teklifleri ve hizmet konusu ayrı şekilde değerlendirilmelidir.
İhalenin farklı kısımları farklı hizmet türlerinden oluşuyorsa her kısım için farklı R katsayısı kullanılması gerekebilir.
Örneğin bir ihalenin:
- Birinci kısmı araç kiralama hizmetlerinden,
- İkinci kısmı personel taşıma hizmetlerinden,
- Üçüncü kısmı bakım ve onarım hizmetlerinden
oluşuyorsa her kısmın niteliğine göre ilgili hizmet grubunun R katsayısı seçilmelidir.
Kısımlı ihalelerde bütün kısımların tekliflerini bir araya getirerek tek sınır değer hesaplamak doğru değildir. Her kısım için o kısma ait yaklaşık maliyet ve teklifler kullanılarak ayrı hesaplama yapılmalıdır.
Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmetlerde R Katsayısı Kullanılır mı?
Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında R katsayısı kullanılmaz.
Bu ihalelerde sınır değer, kâr hariç yaklaşık maliyet tutarıdır. Tekliflerin aritmetik ortalaması alınmaz ve teklif sayısı sınır değeri değiştirmez.
| Hizmet Alımı Türü | Sınır Değer Yöntemi |
|---|---|
| Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı | Kâr hariç yaklaşık maliyet |
| Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı | Yaklaşık maliyet, uygun teklifler ve R katsayısına dayalı formül |
İhalenin türü yanlış belirlenirse doğru yaklaşık maliyet ve teklifler girilmiş olsa bile sınır değer hatalı hesaplanır.
R Katsayısı Seçiminde Sık Yapılan Hatalar
Bütün Hizmetlerde Diğer Hizmetler Katsayısının Kullanılması
İhale açıkça araç kiralama, mühendislik, sigorta, malzemeli yemek, bilgisayar sistemleri veya taşıma hizmetlerinden birine giriyorsa diğer hizmetler katsayısı kullanılmamalıdır.
Öğrenci Taşımanın Araç Kiralama Kabul Edilmesi
Öğrencilerin veya personelin belirli güzergâhlarda taşınması, araç kiralamadan farklı bir hizmet konusudur. 2026 katsayı tablosunda bu hizmetler için ayrı grup bulunmaktadır.
Güncel Yılın Katsayısının Kontrol Edilmemesi
R katsayıları her yıl değişebilir. Önceki yıl kullanılan katsayının yeni yılda da aynı kalacağı varsayılmamalıdır.
İhale Tarihinin Esas Alınması
Uygulanacak katsayı belirlenirken ihale tarihi yerine ilan veya duyuru tarihi esas alınmalıdır.
Yaklaşık Maliyetin Yüzde 60’ından Düşük Tekliflerin Hesaba Katılması
Bu tekliflerin aritmetik ortalamaya dahil edilmesi sınır değeri olması gerekenden daha düşük hale getirebilir.
Yaklaşık Maliyetten Yüksek Tekliflerin Hesaba Katılması
Yaklaşık maliyetin üzerindeki tekliflerin kullanılması ise sınır değeri gereğinden fazla yükseltebilir.
Yaklaşık Maliyetin Ortalamaya Eklenmemesi
Formülde yalnızca tekliflerin ortalaması alınmaz. Yaklaşık maliyet de toplam değere eklenmeli ve payda teklif sayısının bir fazlası olmalıdır.
Birden Fazla Hizmet Konusunda İhale Adına Bakılması
Karma hizmet alımlarında ihalenin başlığından ziyade yaklaşık maliyet içinde parasal ağırlığı en yüksek hizmet konusu esas alınmalıdır.
Sınır Değerin Altındaki Tekliflere Uygulanacak İşlem
R katsayısı kullanılarak sınır değer hesaplandıktan sonra tekliflerin bu tutarın altında kalıp kalmadığı kontrol edilir.
Sınır değerin altında kalan tekliflere uygulanacak işlem ihale ilanı ve idari şartnamede yapılan düzenlemeye göre belirlenir.
İhale dokümanında aşağıdaki yöntemlerden biri düzenlenmiş olabilir:
- Sınır değerin altında kalan isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması istenmesi,
- İhalenin aşırı düşük teklif değerlendirmesi yapılmadan sonuçlandırılması,
- Mevzuatın izin verdiği ihalelerde sınır değerin altındaki tekliflerin açıklama istenmeden reddedilmesi.
Bu nedenle sınır değerin hesaplanması, teklifin doğrudan reddedilip reddedilmeyeceğini tek başına göstermez. İdari şartnamenin aşırı düşük tekliflere ilişkin maddesi ayrıca kontrol edilmelidir.
R Katsayısı Bir Teklif Verme Stratejisi Olarak Kullanılabilir mi?
R katsayısı ve sınır değer formülü, firmaların teklif risklerini değerlendirmesine yardımcı olabilir. Ancak kesin sınır değer, diğer isteklilerin teklifleri bilinmeden önceden hesaplanamaz.
Firmalar yaklaşık maliyet, beklenen katılımcı sayısı ve muhtemel teklif aralıkları üzerinden farklı senaryolar oluşturabilir. Bu çalışma teklifin sınır değerin altında kalma ihtimali hakkında fikir verir.
Bununla birlikte yalnızca tahmini sınır değerin üzerinde kalmak amacıyla maliyetlerden bağımsız fiyat belirlenmemelidir. Teklif tutarı işin gerçek maliyetlerini, sözleşme yükümlülüklerini, fiyat değişim risklerini, vergileri, sigortaları ve makul yüklenici kârını karşılamalıdır.
Sık Sorulan Sorular
R katsayısı bütün hizmet alımlarında kullanılır mı?
Hayır. R katsayısı personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarında kullanılır. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmetlerde sınır değer kâr hariç yaklaşık maliyettir.
R katsayısı indirim oranı mıdır?
Hayır. R katsayısı teklif bedeline uygulanan bir indirim değildir. Sınır değer formülündeki aritmetik ortalamayla çarpılan tespit katsayısıdır.
2026 yılında diğer hizmetlerin R katsayısı kaçtır?
İlanı veya duyurusu 1 Şubat 2026 ve sonrasında yapılan ihalelerde diğer hizmetler için R katsayısı 0,78’dir.
Personel taşıma hizmetinde hangi katsayı kullanılır?
2026 yılında personel veya öğrenci taşıma hizmetleri için belirlenen R katsayısı 0,78’dir.
Araç kiralama ile öğrenci taşımanın katsayısı aynı mıdır?
Hayır. 2026 yılında araç kiralama hizmetleri için 0,77, personel veya öğrenci taşıma hizmetleri için 0,78 katsayısı kullanılır.
Yaklaşık maliyetin yüzde 60’ından düşük teklif reddedilir mi?
Teklifin yüzde 60’ın altında olması yalnızca sınır değer hesabına dahil edilmemesine neden olur. Teklif hakkında uygulanacak diğer işlemler ihale mevzuatı ve doküman düzenlemelerine göre belirlenir.
Yaklaşık maliyet sınır değer formülüne dahil edilir mi?
Evet. Yaklaşık maliyet, hesaplamaya alınan tekliflerle birlikte toplanır ve aritmetik ortalamaya dahil edilir.
R katsayısı yıl içinde değişebilir mi?
Kamu İhale Kurumu gerekli gördüğü durumlarda katsayıları güncelleyebilir. Bu nedenle hesaplama öncesinde ilan tarihinde geçerli olan resmi katsayı kontrol edilmelidir.
R Katsayısını ve Teklif Verilerini Doğru Seçin
Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarında doğru sınır değer hesabı için yalnızca güncel R katsayısını bilmek yeterli değildir.
İhalenin hizmet grubu doğru belirlenmeli, ilan tarihinde geçerli katsayı kullanılmalı ve yalnızca yaklaşık maliyetin yüzde 60’ı ile yaklaşık maliyet arasında kalan uygun teklifler formüle dahil edilmelidir.
Yaklaşık maliyetin ortalamaya eklenmemesi, yanlış R katsayısının seçilmesi veya hesap dışı kalması gereken tekliflerin kullanılması sınır değeri ve aşırı düşük teklif değerlendirmesini doğrudan değiştirebilir.
sinirdegerhesabi.com üzerinden yaklaşık maliyet ve teklif bilgilerini girerek personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarına ait sınır değer hesaplamalarını daha hızlı ve kontrollü şekilde gerçekleştirebilirsiniz.