Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında sınır değerin nasıl belirlendiğini, kâr hariç yaklaşık maliyeti ve kritik teklif kurallarını öğrenin.
Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmet Alımı Nedir?
Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımları, kamu ihale mevzuatında diğer hizmet alımlarından farklı hesaplama ve değerlendirme kurallarına tabi olan alımlardır. Bu ihalelerde hizmetin temel maliyet unsurunu çalıştırılacak personelin ücretleri ve personele bağlı diğer giderler oluşturur.
Bir hizmet alımının personel çalıştırılmasına dayalı olarak kabul edilebilmesi için yalnızca ihale kapsamında personel çalıştırılması yeterli değildir. İhale konusu işin yapısı, personelin çalışma düzeni, yaklaşık maliyet içindeki işçilik oranı ve hizmetin sürekliliği birlikte değerlendirilmelidir.
Kamu İhale Genel Tebliği kapsamında personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarının belirlenmesinde genel olarak aşağıdaki kriterler dikkate alınır:
- İhale konusu işte çalıştırılacak personel sayısının ihale dokümanında belirlenmiş olması,
- Personelin haftalık çalışma saatlerinin tamamının idare için kullanılması,
- Yaklaşık maliyetin en az yüzde 70’lik kısmının işçilik giderlerinden oluşması,
- Hizmetin niteliği gereği süreklilik göstermesi.
Bu kriterlerin birlikte değerlendirilmesi gerekir. Örneğin bir hizmet alımında çok sayıda personel çalıştırılması, o ihalenin kendiliğinden personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olduğu anlamına gelmez.
Yaklaşık Maliyetin Yüzde 70’inin İşçilikten Oluşması Ne Demektir?
Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımının belirlenmesindeki temel kriterlerden biri, yaklaşık maliyetin en az yüzde 70’inin işçilik giderlerinden oluşmasıdır.
Bu oran hesaplanırken asgari işçilik maliyeti ile varsa personele ayni olarak verilecek yemek ve yol giderlerini içeren işçilik giderleri dikkate alınır. Malzeme, makine, ekipman, araç, yakıt veya benzeri giderlerin yaklaşık maliyet içerisindeki ağırlığı arttıkça hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı olup olmadığı ayrıca değerlendirilmelidir.
Örneğin yaklaşık maliyeti 10.000.000 TL olan bir hizmet alımında işçilik giderleri 7.500.000 TL ise işçilik oranı yüzde 75’tir. Diğer koşulların da sağlanması halinde bu hizmet personel çalıştırılmasına dayalı olarak değerlendirilebilir.
Aynı ihalede işçilik giderlerinin 5.000.000 TL olması halinde işçilik oranı yüzde 50’de kalır. Bu durumda yalnızca işçilik oranı yönünden personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı kriteri karşılanmamış olur.
Personelin Çalışma Saatlerinin Tamamının İdare İçin Kullanılması
Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında personelin haftalık çalışma saatlerinin tamamı ilgili idarenin işi için kullanılmalıdır.
Yüklenicinin aynı personeli farklı müşteriler veya farklı sözleşmeler kapsamında çalıştırabilmesi, ihalenin personel çalıştırılmasına dayalı olup olmadığı değerlendirilirken önem taşır. Personelin yalnızca belirli saatlerde idareye hizmet verdiği, kalan çalışma süresini başka işlerde kullandığı hizmetler genellikle bu kapsamda değerlendirilmez.
İhale dokümanında personelin sayısı, çalışma süresi, vardiya düzeni ve görev yerleri açık şekilde belirtilmelidir. Belirsiz veya birbiriyle çelişen çalışma düzenlemeleri, hem yaklaşık maliyet hesabını hem de isteklilerin teklif hazırlama sürecini doğrudan etkileyebilir.
Personel Sayısının İhale Dokümanında Belirlenmesi
Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında çalıştırılacak personel sayısının ihale dokümanında açıkça gösterilmesi gerekir.
Personel sayısı belirlenirken çalışanların görevleri, ücret grupları, çalışma süreleri ve varsa ücret farklılıkları da dikkate alınmalıdır. Çünkü her personel grubunun asgari işçilik maliyeti aynı olmayabilir.
Örneğin ihale kapsamında aşağıdaki gibi farklı personel grupları bulunabilir:
- Asgari ücret üzerinden çalışacak personel,
- Asgari ücretin belirli bir yüzde fazlası üzerinden çalışacak personel,
- Ulusal bayram ve genel tatil günlerinde görev yapacak personel,
- Fazla çalışma yapacak personel,
- Yol veya yemek yardımı alacak personel,
- Vardiyalı sistemde çalışacak personel.
Bu ayrımlar yaklaşık maliyet hazırlanırken ve isteklilerin teklifleri değerlendirilirken ayrı ayrı dikkate alınmalıdır.
Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmet Alımlarında Sınır Değer Nasıl Belirlenir?
Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında sınır değer hesabı, personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarındaki formülden farklıdır.
Bu ihalelerde sınır değer, kâr hariç yaklaşık maliyet tutarıdır.
Hesaplamanın temel mantığı aşağıdaki şekilde gösterilebilir:
Sınır Değer = Yaklaşık Maliyet − Yaklaşık Maliyette Öngörülen Yüklenici Kârı
İdarenin yaklaşık maliyet hesabında belirlediği yüklenici kârı toplam yaklaşık maliyetten çıkarılır. Ortaya çıkan kâr hariç yaklaşık maliyet, ihalenin sınır değeri olarak kabul edilir.
Bu hesaplamada teklif sayısı, isteklilerin teklif tutarlarının ortalaması veya R katsayısı kullanılmaz.
Örnek Sınır Değer Hesaplaması
Bir personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımında idare tarafından belirlenen yaklaşık maliyetin 15.000.000 TL olduğunu düşünelim.
Yaklaşık maliyet hesabında 750.000 TL yüklenici kârı öngörülmüş olsun.
- Yaklaşık maliyet: 15.000.000 TL
- Yüklenici kârı: 750.000 TL
- Kâr hariç yaklaşık maliyet: 14.250.000 TL
Bu durumda ihalenin sınır değeri 14.250.000 TL olacaktır.
İhaleye kaç isteklinin katıldığı veya tekliflerin hangi tutarlarda verildiği bu sınır değeri değiştirmez. Çünkü personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında sınır değer, doğrudan idarenin hazırladığı yaklaşık maliyet üzerinden belirlenir.
R Katsayısı Kullanılır mı?
Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında R katsayısı kullanılmaz.
R katsayısı, personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarında tekliflerin ve yaklaşık maliyetin birlikte değerlendirildiği sınır değer formülünde kullanılır.
Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında ise sınır değer kâr hariç yaklaşık maliyet olduğu için ayrıca bir R katsayısı seçilmesine gerek bulunmaz.
Bu iki yöntemin karıştırılması, sınır değerin yanlış hesaplanmasına neden olan önemli hatalardan biridir.
| Hizmet Alımı Türü | Sınır Değer Yöntemi | R Katsayısı |
|---|---|---|
| Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı | Kâr hariç yaklaşık maliyet | Kullanılmaz |
| Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı | Yaklaşık maliyet, teklifler ve R katsayısına dayalı formül | Kullanılır |
Sınır Değer ile Asgari İşçilik Maliyeti Aynı Şey midir?
Sınır değer ile asgari işçilik maliyeti birbiriyle ilişkili olsa da aynı kavram değildir.
Sınır değer, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında kâr hariç yaklaşık maliyet tutarını ifade eder. Asgari işçilik maliyeti ise ihale dokümanında belirtilen personel sayısı, çalışma süresi, ücret oranları ve diğer işçilik unsurları üzerinden hesaplanan zorunlu işçilik gideridir.
Asgari işçilik maliyetinin hesabında aşağıdaki unsurlar bulunabilir:
- Brüt ücretler,
- İşveren sigorta primi giderleri,
- İşsizlik sigortası işveren payı,
- Yemek ve yol giderleri,
- Ulusal bayram ve genel tatil günü çalışmaları,
- Fazla çalışma ücretleri,
- Sözleşme giderleri ve genel giderler.
İhalede personel maliyetinin dışında ekipman, araç, malzeme veya başka hizmet giderleri de bulunuyorsa kâr hariç yaklaşık maliyet, toplam asgari işçilik maliyetinden daha yüksek olabilir.
Yüzde 4 Sözleşme Giderleri ve Genel Giderler
Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında işçilik maliyetlerine, sözleşme giderleri ve genel giderler için mevzuatta öngörülen oran eklenir.
Bu kapsamda işçilik birim fiyatları üzerinden yüzde 4 oranında sözleşme giderleri ve genel giderler hesaplanır.
Bu gider kapsamında genel olarak ihale ve sözleşmeye ilişkin giderler ile personelin çalıştırılmasına bağlı bazı ortak maliyetler dikkate alınır. Amortisman, iş sağlığı ve güvenliği giderleri, oryantasyon giderleri ve benzeri maliyetler bu kapsamda değerlendirilebilir.
İsteklilerin tekliflerini hazırlarken yüzde 4 oranındaki sözleşme ve genel gider payını dikkate almaması, işçilik birim fiyatlarının zorunlu maliyetin altında kalmasına yol açabilir.
Asgari İşçilik Maliyetinin Altında Teklif Verilebilir mi?
Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında sözleşme giderleri ve genel giderler dahil toplam asgari işçilik maliyetinin altında işçilik bedeli teklif edilmemelidir.
İşçilik kalemlerinde teklif edilmesi gereken zorunlu maliyetin altında bedel sunulması, teklifin ihale dokümanına aykırı olduğu gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılmasına neden olabilir.
Bu değerlendirme, sınır değer kontrolünden farklıdır.
Örneğin:
- Sınır değerin 10.500.000 TL,
- Toplam asgari işçilik maliyetinin 10.000.000 TL,
- İsteklinin teklifinin 9.900.000 TL
olduğunu düşünelim.
Bu teklif yalnızca sınır değerin altında değildir. Aynı zamanda toplam asgari işçilik maliyetini de karşılamamaktadır. İşçilik maliyetinin altında kalan bu tür bir teklifin açıklama yoluyla geçerli hale getirilmesi mümkün olmayabilir.
Buna karşılık isteklinin teklifinin 10.250.000 TL olması halinde teklif asgari işçilik maliyetinin üzerinde, fakat sınır değerin altında kalır. Bu durumda uygulanacak işlem ihale ilanı, idari şartname ve ilgili mevzuat hükümlerine göre değerlendirilir.
Sınır Değerin Altında Kalan Tekliflere Ne Olur?
Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımında teklifin sınır değerin altında kalması, teklifin tek başına ve her durumda otomatik olarak geçersiz olduğu anlamına gelmez.
İhale dokümanında sınır değerin altında kalan tekliflere ilişkin seçilen yöntem dikkate alınmalıdır. İdare tarafından aşırı düşük teklif açıklaması istenmesi öngörülmüşse isteklinin teklif bileşenlerini açıklaması gerekebilir.
Açıklama sürecinde özellikle işçilik dışında kalan önemli maliyet bileşenleri incelenebilir. Ancak işçilik kalemlerinde mevzuat gereği karşılanması zorunlu olan asgari tutarların altında bedel teklif edilmesi farklı bir değerlendirme konusudur.
Teklif Sayısı Sınır Değeri Değiştirir mi?
Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında teklif sayısı sınır değeri değiştirmez.
İhaleye 3 isteklinin veya 30 isteklinin katılması, kâr hariç yaklaşık maliyet üzerinden belirlenen sınır değer üzerinde etkili değildir.
Aynı şekilde rakip firmaların tekliflerinin çok düşük veya çok yüksek olması da sınır değer tutarını değiştirmez.
Bu özellik, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarını diğer hizmet alımı sınır değer hesaplamalarından ayırır. Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmetlerde belirli teklifler ve teklif sayısı formüle dahil edilirken personel çalıştırılmasına dayalı alımlarda bu tür bir teklif ortalaması hesabı yapılmaz.
Yaklaşık Maliyetteki Kâr Tutarı Neden Önemlidir?
Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında sınır değer doğrudan kâr hariç yaklaşık maliyet üzerinden belirlendiği için yaklaşık maliyet hesabındaki yüklenici kârı büyük önem taşır.
Yaklaşık maliyet içindeki kâr tutarının yanlış belirlenmesi veya hesaplamadan doğru şekilde çıkarılmaması, sınır değerin de yanlış hesaplanmasına neden olur.
İdarenin yaklaşık maliyet hesap cetvelinde aşağıdaki tutarların birbirinden ayrılabilmesi gerekir:
- İşçilik maliyetleri,
- Sözleşme giderleri ve genel giderler,
- Malzeme ve ekipman giderleri,
- Diğer hizmet giderleri,
- Yüklenici kârı.
Toplam yaklaşık maliyet üzerinden doğrudan gelişigüzel bir oran uygulanarak sınır değer belirlenmemelidir. Yaklaşık maliyette fiilen öngörülen kâr tutarı esas alınmalıdır.
Yüklenici Kârı Sıfır Belirlenmişse Ne Olur?
Yaklaşık maliyet hesabında ayrıca bir yüklenici kârı öngörülmemişse kâr hariç yaklaşık maliyet ile toplam yaklaşık maliyet aynı tutarda olabilir.
Bu durumda sınır değer de yaklaşık maliyete eşit olacaktır. Ancak bu değerlendirme yapılırken yaklaşık maliyet hesap cetveli ve idarenin dayanak maliyet çalışmaları incelenmelidir.
Kâr tutarı açıkça gösterilmişse bu tutarın toplam yaklaşık maliyetten çıkarılması gerekir.
Kısımlı İhalelerde Sınır Değer Nasıl Değerlendirilir?
Kısmi teklif verilmesine izin verilen hizmet alımlarında personel çalıştırılmasına dayalı olma değerlendirmesi her kısım bakımından ayrı ayrı yapılmalıdır.
Her kısmın yaklaşık maliyeti, işçilik oranı, personel çalışma düzeni ve hizmetin niteliği farklı olabilir. Bu nedenle ihalenin tamamı için tek bir değerlendirme yapılması hatalı sonuç doğurabilir.
Örneğin iki kısımdan oluşan bir hizmet alımında:
- Birinci kısım ağırlıklı olarak personel giderlerinden,
- İkinci kısım ise araç, yakıt ve ekipman giderlerinden
oluşabilir.
Bu durumda her kısmın personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı niteliğinde olup olmadığı, o kısma ait yaklaşık maliyet ve doküman düzenlemeleri üzerinden incelenmelidir.
Her Personel Bulunan Hizmet Alımı Bu Kapsamda mıdır?
Hayır. Hizmetin yerine getirilmesinde personel kullanılması, ihaleyi otomatik olarak personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı haline getirmez.
Araç kiralama, malzemeli yemek, bakım ve onarım, teknik servis, yazılım, danışmanlık veya taşıma gibi birçok hizmette personel çalıştırılabilir. Ancak bu işlerde hizmetin temel unsuru personelden ziyade araç, malzeme, teknoloji, uzmanlık veya ortaya çıkan hizmet sonucu olabilir.
Bu nedenle hizmetin adı yerine işin fiili yapısına ve yaklaşık maliyet bileşenlerine bakılmalıdır.
Personel Çalıştırılmasına Dayalı Olmayan Bir İşte Personel Sayısı Belirtilebilir mi?
Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarında da işin gereği olarak belirli sayıda personelin çalıştırılması öngörülebilir.
Personelin çalışma saatlerinin tamamını idarede geçirmesi isteniyorsa bu personele ilişkin işçilik giderlerinin teklif fiyata dahil giderler arasında gösterilmesi gerekir.
Ancak yalnızca personel sayısının belirtilmesi, hizmeti otomatik olarak personel çalıştırılmasına dayalı hale getirmez. Yaklaşık maliyet içerisindeki işçilik oranı ve hizmetin temel niteliği de dikkate alınmalıdır.
İhale Dokümanında Kontrol Edilmesi Gereken Bilgiler
Personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alımına teklif hazırlarken yalnızca sınır değer tutarına odaklanmak yeterli değildir. İdari şartname, teknik şartname, birim fiyat teklif cetveli ve yaklaşık maliyeti etkileyen bütün düzenlemeler birlikte incelenmelidir.
Özellikle aşağıdaki bilgilerin kontrol edilmesi önemlidir:
- Çalıştırılacak toplam personel sayısı,
- Personel grupları ve ücret oranları,
- İşin başlangıç ve bitiş tarihleri,
- Yemek ve yol giderlerinin ödeme yöntemi,
- Fazla çalışma saatleri,
- Ulusal bayram ve genel tatil günleri,
- Vardiya düzeni,
- Ayni ve nakdi giderler,
- Malzeme ve ekipman giderleri,
- Sözleşme giderleri ve genel giderler,
- Aşırı düşük tekliflere uygulanacak yöntem.
Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmet Alımlarında Sık Yapılan Hatalar
R Katsayısı ile Hesaplama Yapılması
Bu ihalelerde R katsayılı hizmet sınır değer formülünün kullanılması yanlış sonuç verir. Sınır değer, kâr hariç yaklaşık maliyettir.
Asgari İşçilik Maliyeti ile Sınır Değerin Karıştırılması
Asgari işçilik maliyeti zorunlu personel giderlerini, sınır değer ise kâr hariç yaklaşık maliyetin tamamını ifade eder.
Teklif Sayısının Hesaba Katılması
Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında sınır değer, katılımcı sayısına göre değişmez.
Yüklenici Kârının Yanlış Düşülmesi
Yaklaşık maliyette öngörülen gerçek kâr tutarı yerine tahmini veya gelişigüzel bir tutarın çıkarılması sınır değeri hatalı hale getirir.
Yüzde 4 Genel Gider Payının Unutulması
İşçilik birim fiyatları hazırlanırken sözleşme giderleri ve genel giderler için öngörülen yüzde 4’lük payın dikkate alınmaması, teklifin zorunlu maliyetin altında kalmasına yol açabilir.
Kısımların Birlikte Değerlendirilmesi
Kısmi teklife açık ihalelerde her kısmın personel çalıştırılmasına dayalı olup olmadığı kendi yaklaşık maliyeti ve kapsamı üzerinden değerlendirilmelidir.
Sık Sorulan Sorular
Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımında sınır değer formülü nedir?
Sınır değer, toplam yaklaşık maliyetten yaklaşık maliyet hesabında öngörülen yüklenici kârının çıkarılmasıyla bulunur.
Bu ihalelerde R katsayısı kullanılır mı?
Hayır. R katsayısı personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarının sınır değer hesabında kullanılır.
Teklif sayısı sınır değeri etkiler mi?
Hayır. İhaleye katılan istekli sayısı ve teklif tutarları sınır değer hesabına dahil edilmez.
Sınır değer ile yaklaşık maliyet aynı olabilir mi?
Yaklaşık maliyet hesabında ayrıca yüklenici kârı öngörülmemişse sınır değer ile yaklaşık maliyet aynı tutarda olabilir.
Asgari işçilik maliyetinin altında teklif verilebilir mi?
Sözleşme giderleri ve genel giderler dahil toplam asgari işçilik maliyetinin altında işçilik bedeli sunulması teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına neden olabilir.
Personel sayısı belirtilen her ihale personel çalıştırılmasına dayalı mıdır?
Hayır. İşçilik oranı, personelin çalışma süresinin tamamının idareye ayrılması ve hizmetin sürekliliği gibi diğer kriterlerin de incelenmesi gerekir.
Personel çalıştırılmasına dayalı hizmetlerde sınır değer neden önemlidir?
Sınır değer, düşük tekliflerin belirlenmesi ve ihale dokümanında öngörülen aşırı düşük teklif işlemlerinin uygulanması bakımından temel ölçütlerden biridir.
Sınır Değer Hesaplanırken Hizmet Türünü Doğru Belirleyin
Hizmet alımı sınır değer hesabına başlamadan önce ihalenin personel çalıştırılmasına dayalı olup olmadığı doğru şekilde belirlenmelidir.
Personel çalıştırılmasına dayalı hizmetlerde kâr hariç yaklaşık maliyet esas alınırken personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmetlerde teklifler, yaklaşık maliyet ve R katsayısına dayalı farklı bir yöntem kullanılır.
Yanlış hizmet türü üzerinden yapılan hesaplama, sınır değerin ve buna bağlı olarak aşırı düşük tekliflerin hatalı belirlenmesine neden olabilir.
sinirdegerhesabi.com üzerinden hizmet alımı ihale verilerinizi kontrol edebilir, yaklaşık maliyet ve teklif tutarları üzerinden sınır değer hesaplama sürecinizi daha düzenli şekilde yürütebilirsiniz.