Mal Alımı İhalelerinde Aşırı Düşük Teklif

Mal alımı ihalelerinde yapım işleri ve hizmet alımlarında olduğu gibi bir sınır değer hesaplanmaz. Mal alımlarında sınır değer tespitine ilişkin bir formül bulunmaz; bunun yerine aşırı düşük teklif değerlendirmesi yapılır. Kamu İhale Genel Tebliği’nin 9 Nisan 2026 tarihli değişikliğiyle bu değerlendirmenin usulü de yeniden düzenlendi.

Mal Alımı İhalelerinde Sınır Değer Hesaplanır mı?

Hayır. Mal alımı ihalelerinde yapım işlerindeki ve hizmet alımlarındaki gibi bir sınır değer tespiti yapılmaz. Yapım işlerinde standart sapma ve N katsayısı ile, hizmet alımlarında ortalama ve R katsayısı ile hesaplanan bir eşik değer vardır; mal alımlarında böyle bir eşik düzenlenmemiştir.

Mal alımlarında bunun yerine aşırı düşük teklif değerlendirmesi yapılır. Yani ihale komisyonu, teklif fiyatı diğer tekliflere ve yaklaşık maliyete göre aşırı düşük görünen isteklilerden teklifin bileşenlerine ilişkin açıklama ister ve bu açıklamayı değerlendirir.

Kısa cevap: Mal alımında hesaplanacak bir sınır değer yoktur. Aşırı düşük teklif değerlendirmesi vardır ve bu değerlendirme, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 62/A.1 maddesi uyarınca 79 uncu maddedeki hükümlere göre yürütülür.

Bu nedenle mal alımı ihalesinde girilecek bir katsayı veya uygulanacak bir sınır değer formülü bulunmaz. Sınır değer yöntemleri yapım işleri ve hizmet alımlarına özgüdür.

2026 Değişikliği: Mal Alımı Artık Doğrudan 79 uncu Maddeye Tabi

Mal alımlarına ilişkin aşırı düşük teklif hükmü, Tebliğ’e 2017 yılında 62/A maddesi olarak eklenmişti. 9 Nisan 2026 tarihli ve 33219 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle bu madde sadeleştirildi.

Pratik sonucu şudur: mal alımlarında aşırı düşük teklif değerlendirmesi için ayrı bir alt kural seti aranmaz. Hizmet alımları için düzenlenen 79 uncu madde hükümleri, mal alımlarında da doğrudan uygulanır. Açıklama talebinin biçimi, açıklama yöntemleri ve süre bu maddeden okunur.

Açıklama Talebi Yazısında Neler Zorunludur?

Tebliğ’in 79.2.1 maddesi, idarenin göndereceği açıklama talebini biçim ve içerik olarak bağlar. Bu madde de 9 Nisan 2026 değişikliğiyle yenilenmiştir.

E-form kullanımı zorunludur

Açıklama istenirken idarece aşırı düşük teklif açıklama talebine ilişkin e-form kullanılır. Serbest biçimli bir yazı yerine bu form esas alınır.

Bileşenler tek tek sayılmalıdır

Formda, açıklanması istenen teklif bileşenlerine “işin mahiyetine uygun ve bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde, açık ve net olarak tek tek saymak suretiyle” yer verilmesi zorunludur (md. 79.2.1/a). Aynı ihalede farklı isteklilerden farklı bileşenler istenemez.

Müphem ibareler kullanılamaz

Önemli teklif bileşenleri belirlenirken “ve diğer giderler”, “gibi bileşenler”, “her türlü gider”, “tüm giderler”, “vb.” gibi açık ve net olmayan ibareler kullanılamaz. Tebliğ bunun sonucunu da açıkça yazar: bu tür ibarelerin kullanılması hâlinde açıklamaların değerlendirilmesinde bunlar dikkate alınmaz.

Bu kural istekli açısından önemli bir koruma sağlar. Talep yazısında yalnızca “tüm giderler” denilerek istenen bir açıklama, değerlendirmede bu ibareye dayanılarak eksik sayılamaz.

Açıklama yöntemleri sınırlandırılamaz

Formda, 79.2.2 maddesinde sayılan açıklama yöntemlerini s��nırlandıran veya dışlayan yeni yöntemler belirlenmemesi zorunludur (md. 79.2.1/b). İdare, isteklinin hangi yöntemle açıklama yapacağını daraltamaz.

Süre: en az üç iş günü

Açıklama sunulması için isteklilere üç (3) iş gününden az olmayan uygun bir süre verilmesi zorunludur (md. 79.2.1/c). Mal alımları 79 uncu maddeye tabi olduğu için bu süre mal alımlarında da geçerlidir. Yapım işlerinde asgari sürenin beş iş günü olduğunu ve iş günü hesabının nasıl yapıldığını açıklama süresi rehberinde ayrıntılı bulabilirsiniz.

Mal Alımında Açıklama Hangi Yöntemlerle Yapılabilir?

Tebliğ’in 79.2.2 maddesi isteklinin kullanabileceği yöntemleri sayar. Mal alımlarında da bu yöntemler geçerlidir.

Mal alımlarında en sık kullanılan yöntemler, üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile isteklinin kendi alım veya satış kayıtlarına dayanan açıklamalardır. Her yöntemin kendi şekil şartları vardır; örneğin borsa ve hal fiyatlarıyla açıklama yapılırken ilgili malın ihale tarihinden önceki son on iki ayın bir işlem günündeki ortalama fiyatını gösteren belge kullanılır.

Belgelerin nasıl hazırlanacağı, maliyet dağılım tablosunun nasıl kurulacağı ve dosyada hangi tutarlılık kontrollerinin yapılacağı konusunda aşırı düşük teklif açıklaması hazırlama rehberimiz yöntem yöntem yol gösterir.

Kısmi Teklife Açık Mal Alımlarında Ne Değişir?

Mal alımlarında kısmi teklife izin verilmesi yaygındır. Bu ihalelerde yaklaşık maliyetin açıklanmasında Tebliğ’in 16.2.7 maddesi özel bir kolaylık tanır: ihale komisyonu her bir kısma ilişkin yaklaşık maliyeti okuyarak açıklayabileceği gibi, kısımların yaklaşık maliyetlerinin yer aldığı bir çizelgenin fotokopisini dağıtarak da açıklayabilir.

Ancak aynı madde bir sınır koyar: toplam yaklaşık maliyet ile isteklilerin toplam teklif tutarlarının okunarak açıklanması zorunludur. Çizelge dağıtma yöntemi yalnızca kısım bazındaki tutarlar için kullanılabilir.

Ayrıca mal alımlarında, idari şartnamede düzenlenmiş olması kaydıyla her bir kısım için ayrı sözleşme imzalanabilir (md. 16.4.3). Hizmet alımları ve yapım işleri bu imkânın dışındadır. Ayrı sözleşmeye bağlanan her kısım için ayrı kesin teminat alınır.

Yapım ve Hizmetten Farkı Nedir?

Yapım ve hizmet tarafındaki hesap yöntemlerini karşılaştırmalı görmek isterseniz sınır değerin ne olduğunu anlatan genel rehberimiz iyi bir başlangıç noktasıdır.

Sık Sorulan Sorular

Mal alımında teklifim çok düşük, otomatik olarak elenir miyim?

Hayır. Aşırı düşük görülen teklif doğrudan reddedilmez; önce açıklama istenir. Açıklamanın sunulmaması veya yetersiz bulunması hâlinde teklif reddedilebilir.

62/A.1.1 ve 62/A.1.2 maddelerinde ne yazıyordu?

Bu alt maddeler 9 Nisan 2026 değişikliğiyle mülga edilmiştir. Yürürlükten kalkmış metinlerin içeriği için Resmî Gazete arşivine bakılması gerekir; güncel uygulamada esas alınacak hüküm 62/A.1 üzerinden 79 uncu maddedir.

Donanım veya yazılım alımı mal alımı mıdır?

İhalenin konusunun mal mı hizmet mi olduğu, ihale dokümanında ve ilanda belirtilen ihale türünden anlaşılır. Tür ayrımı uygulanacak hükümleri doğrudan etkilediği için hesap veya açıklama hazırlığına başlamadan önce dokümandan teyit edilmelidir.

Mal alımında yaklaşık maliyetin üzerindeki teklif kabul edilebilir mi?

Tebliğ’in 16.3 maddesi, ihale komisyonuna bu konuda takdir yetkisi tanır. Komisyon; yaklaşık maliyet hesaplanırken değerlendirilmeyen bir husus olup olmadığını, güncellemenin doğru yapılıp yapılmadığını ve teklif fiyatlarının piyasa rayiçlerini yansıtıp yansıtmadığını sorgulayarak karar verir.

İlgili Rehberler

• Aşırı düşük teklif açıklaması nasıl hazırlanır?
• Aşırı düşük teklif açıklama süresi kaç iş günüdür?
• Önemli teklif bileşenleri nasıl belirlenir?
• Aşırı düşük teklif açıklaması reddedilirse ne olur?
• Sınır değer nedir ve neden hesaplanır?

Bu içerik Kamu İhale Genel Tebliği’nin ilgili maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır ve bilgilendirme amaçlıdır. Somut bir ihalede uygulanacak hükümler için ihale dokümanı ve mevzuatın yürürlükteki hâli esas alınmalıdır.