Malzemeli yemek hizmet alımlarında aşırı düşük teklif açıklaması, diğer hizmet alımlarından farklı kurallara tabidir. Teknik şartnamede iki haftalık örnek menü düzenlenmesi zorunludur ve açıklamada ana girdi ile işçilik maliyetinin toplam teklife oranı belirli bir aralıkta kalmalıdır.
Malzemeli Yemekte Açıklamanın Dayanağı
Malzemeli yemek hizmet alımlarında aşırı düşük teklif değerlendirmesi, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.6 maddesinde özel olarak düzenlenmiştir. Bu madde 9 Nisan 2026 tarihli ve 33219 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle yenilenmiştir.
Düzenlemenin iki ayağı vardır: idarenin teknik şartnamede yapması gereken hazırlık ve isteklinin açıklamasında tutması gereken oran.
Teknik Şartnamede İki Haftalık Örnek Menü Zorunludur
Madde 79.2.6, malzemeli yemek ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere teknik şartnamede iki haftalık örnek menü düzenlemesi yapılmasını ve bu menüde yer alan yemeklerin içerikleri ile girdi miktarlarının belirtilmesini öngörür.
Bu, açıklama aşamasında ortaya çıkan bir belge değildir; ihale dokümanının bir parçasıdır. Teklif hazırlayan istekli, maliyetini bu örnek menü ve girdi miktarları üzerinden kurar. Dokümanda böyle bir menü yoksa veya girdi miktarları belirtilmemişse, bu durum teklif hazırlığından önce idareye sorulmalıdır.
Ana Girdi ve İşçilik Oranı: 0,80 – 0,95 Aralığı
Aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında, ana girdi, işçilik ve yardımcı girdi oranlarının belirtildiği malzemeli yemek sunumu hesap cetveline ilişkin e-form kullanılır. Bu cetvelde Tebliğ net bir aralık belirler:
(Ana Girdi Maliyeti + İşçilik Maliyeti) / Toplam Teklif Tutarı oranının 0,80’den az ve 0,95’ten çok olmaması gerekir.
Yani ana girdi ve işçilik maliyetinin toplamı, teklif tutarının en az yüzde 80’i, en çok yüzde 95’i olmalıdır. Bu aralığın altı, gıda ve işçilik için gerçekçi olmayan bir maliyet öngörüldüğünü; üstü ise yardımcı girdiler, sözleşme giderleri ve genel giderler için neredeyse pay bırakılmadığını gösterir.
| Oran | Değerlendirme |
|---|---|
| 0,80’den küçük | Aralık dışı — ana girdi ve işçilik payı yetersiz |
| 0,80 – 0,95 | Tebliğ’in öngördüğü aralık |
| 0,95’ten büyük | Aralık dışı — yardımcı girdi ve genel giderlere pay kalmıyor |
Oran hesabında paydanın toplam teklif tutarı olduğuna dikkat edilmelidir; ana girdi maliyeti değil. Bu nedenle teklif tutarı değiştiğinde oran da değişir ve cetvelin teklifle birlikte yeniden kontrol edilmesi gerekir.
Ana Girdi Nedir, Yardımcı Girdi Nedir?
Oranın doğru hesaplanması, hangi kalemin hangi başlığa gireceğinin doğru belirlenmesine bağlıdır. Tebliğ bu ayrımı kalem kalem yapar.
Ana girdi kapsamındaki kalemler
Kırmızı et, beyaz et, balık, işlenmiş et ürünleri (sucuk, salam, sosis, kavurma gibi), kuru gıdalar (pirinç, bulgur, nohut, mercimek, kuru fasulye gibi), sebze, meyve, toz şeker, süt, yoğurt, ayran, yağ ürünleri (ayçiçek yağı, zeytinyağı, tereyağı), kahvaltı malzemeleri (peynir, zeytin, yumurta, reçel, bal gibi), ambalajlı su ve ekmek.
Tebliğ bunlara ek olarak şunu söyler: bu girdilerin dışında, yemeğin içeriğinde bulunan tali girdiler dışındaki tüm malzemeler de ana girdi olarak dikkate alınır.
Yardımcı girdi kapsamındaki kalemler
Yemek pişirilmesi için gerekli enerji giderleri (doğalgaz, LPG gibi), temizlik malzemeleri, su, sigorta giderleri, ilaçlama ve hijyen sağlama giderleri, bakım onarım, amortisman, nakliye, sözleşme giderleri ve genel giderler, portör muayenesi ve tali girdiler (tuz, baharat, tatlandırıcı ve benzeri).
Enerji ve temizlik gibi kalemlerin yardımcı girdi sayılması, oranı doğrudan etkiler: bu kalemler paya değil yalnızca paydaya katkı verir. Bir maliyet kalemini yanlış başlığa yazmak oranı aralık dışına çıkarabilir.
Açıklama İstenecek Girdiler Nasıl Belirlenir?
Madde 79.2.6.1 uyarınca idare, örnek öğün menüsüne ilişkin e-forma uygun şekilde hazırlanan iki haftalık örnek menüde açıklama istenecek girdileri belirtir ve bu formu sorgulama yazısının ekinde gönderir. Belirleme kuralları şöyledir:
- Örnek menüdeki her yemeğin karakteristiğini yansıtan yalnızca bir ana girdisi açıklama istenecek girdi olarak belirlenir. İhtiyaç hâlinde en fazla bir ana girdi daha eklenebilir.
- Bir yemeğin içeriğinde kırmızı et, beyaz et, balık veya işlenmiş et ürünü varsa, yemeğin ana girdisi olarak yalnızca bu girdilerin belirlenmesi zorunludur.
- Her öğündeki ekmek, ambalajlı su, yoğurt, süt, ayran, reçel, bal gibi paketli gıdalar ile meyve ve reçetesi düzenlenmeyen hazır tatlılar her durumda açıklama istenecek girdiler arasına alınır.
- İşçilik girdisi açıklama istenecek girdiler içinde yer alır.
- Yardımcı girdiler için açıklama istenmez.
Bakliyat yemeklerinde ana girdi, ağırlıklı kullanılan bakliyat ürünüdür; sebze yemeklerinde ağırlıklı kullanılan sebze ürünüdür. İçeriğinde yemek bulunmayan kahvaltı ve ara öğün gibi öğünlerde yalnızca bir ana girdi belirlenir.
Önemli bir ayrıntı: bir girdi herhangi bir öğünde açıklama istenecek ana girdi olarak belirlenmişse, yer aldığı tüm öğünlerde de o girdi için açıklama istenir.
Tebliğ’deki örnek öğünler
| Öğün | Açıklama istenecek girdiler |
|---|---|
| Tulum peyniri, zeytin, domates, salatalık, çay, ambalajlı su, ekmek | Tulum peyniri, ekmek, ambalajlı su |
| Omlet, beyaz peynir, zeytin, çay, ambalajlı su, ekmek | Yumurta (omletin karakteristiği), ekmek, ambalajlı su |
| Yeşil mercimek çorbası, haşlama tavuk, yoğurtlu semizotu salatası, armut, ekmek, ambalajlı su | Yeşil mercimek, tavuk but, yoğurt, ekmek, ambalajlı su, armut |
| Ezogelin çorba, etli karışık dolma, kış salatası, hazır baklava, ekmek, ambalajlı su | Kırmızı mercimek, dana eti, kıvırcık, ekmek, ambalajlı su, hazır baklava |
| Cevizli kurabiye, elma, çay, ambalajlı su | Ceviz içi, elma, ambalajlı su |
Tablodaki örneklerde işçilik girdisinin de her durumda açıklama istenecek girdiler arasında olduğu unutulmamalıdır.
Açıklama Dosyasını Hazırlarken
Malzemeli yemek açıklamasında dosyanın iskeleti, örnek menü ve girdi miktarları üzerine kurulur. Pratik sıra şöyle olabilir:
- Teknik şartnamedeki iki haftalık örnek menüyü ve girdi miktarlarını çıkarın.
- Sorgulama yazısının ekindeki formda açıklama istenen girdileri işaretleyin.
- Her girdi için birim fiyatı, Tebliğ’in 79.2.2 maddesinde sayılan yöntemlerden biriyle tevsik edin.
- Ana girdi, işçilik ve yardımcı girdi maliyetlerini ayrı ayrı toplayın.
- (Ana girdi + işçilik) / toplam teklif oranını hesaplayın ve 0,80 – 0,95 aralığında olduğunu kontrol edin.
- Hesap cetvelindeki toplamın teklif tutarıyla birebir uyuştuğunu doğrulayın.
Belgelerin tevsik yöntemleri, fiyat tekliflerinde aranan meslek mensubu beyanı ve dosya içi tutarlılık kontrolleri için aşırı düşük teklif açıklaması hazırlama rehberimize bakabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Oran 0,80’in altında kalırsa açıklama reddedilir mi?
Tebliğ oranın bu aralıkta olması gerektiğini belirtir. Aralık dışında kalan bir cetvel, açıklamanın değerlendirilmesinde olumsuz sonuç doğurabilir. Nihai kararı ihale komisyonu, dosyanın tamamını inceleyerek verir.
Yardımcı girdiler için belge sunmam gerekir mi?
Madde 79.2.6.1 uyarınca yardımcı girdiler için açıklama istenmez. Ancak bu kalemler toplam teklif tutarının içinde yer aldığı için hesap cetvelindeki toplamın teklifle uyumlu olması gerekir.
Teknik şartnamede örnek menü yoksa ne yapılmalı?
İki haftalık örnek menü düzenlenmesi Tebliğ’in idareye yüklediği bir yükümlülüktür. Dokümanda bulunmaması hâlinde, teklif hazırlığından önce idareye yazılı olarak sorulması ve gerekiyorsa açıklama talep edilmesi uygun olur.
Malzemeli yemekte sınır değer nasıl hesaplanır?
Malzemeli yemek bir hizmet alımı olduğu için sınır değer, personel çalıştırılmasına dayalı olup olmamasına göre belirlenir. Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarında ortalama ile R katsayısı kullanılır; yöntemi hizmet alımı hesaplama rehberinde inceleyebilirsiniz.
Örnek menüdeki bir yemekte hem et hem bakliyat varsa ana girdi hangisi?
Tebliğ bu durumu açıkça düzenler: yemeğin içeriğinde kırmızı et, beyaz et, balık veya işlenmiş et ürünü bulunuyorsa ana girdi olarak yalnızca bu girdilerin belirlenmesi zorunludur.
İlgili Rehberler
- Aşırı düşük teklif açıklaması nasıl hazırlanır?
- Önemli teklif bileşenleri nasıl belirlenir?
- Aşırı düşük teklif açıklama süresi kaç iş günüdür?
- Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan alımlarda R katsayısı
- Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer nasıl hesaplanır?
Bu içerik Kamu İhale Genel Tebliği’nin ilgili maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır ve bilgilendirme amaçlıdır. Somut bir ihalede uygulanacak hükümler için ihale dokümanı ve mevzuatın yürürlükteki hâli esas alınmalıdır.