Yaklaşık Maliyet Ne Zaman Açıklanır?

Sınır değer yaklaşık maliyet olmadan hesaplanamaz. Yaklaşık maliyet ise ihaleden önce isteklilere açıklanmaz; ilk oturumda, teklif zarfları açılmadan önce okunur. Bazı durumlarda ise hiç açıklanmaz.

Yaklaşık Maliyet İlk Oturumda Açıklanır

Sınır değer hesabının ilk girdisi yaklaşık maliyettir. Yapım işlerinde geçerli teklif aralığı yaklaşık maliyetin yüzde 40 ve yüzde 120 düzeylerinden, hizmet alımlarında yüzde 60 düzeyi ile yaklaşık maliyetin kendisinden türetilir. Dolayısıyla bu tutar bilinmeden hesap yapılamaz.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 16.2.4 maddesi, 4734 sayılı Kanunun 36 ncı maddesinin ikinci fıkrasına dayanarak yaklaşık maliyetin teklif fiyatları ile birlikte açıklanmasını öngörür. Sıra şöyledir: ihale komisyonu teklif zarflarını inceler, ardından zarflar açılmadan önce yaklaşık maliyeti açıklar.

Kısa cevap: Yaklaşık maliyet ihale ilanıyla veya dokümanla duyurulmaz. İlk oturumda, teklif zarfları incelendikten sonra ve zarflar açılmadan önce açıklanır (Tebliğ md. 16.2.4).

Bu nedenle teklif hazırlarken yaklaşık maliyeti kesin olarak bilmeniz mümkün değildir. Sınır değeri ancak ilk oturumda yaklaşık maliyet ve teklifler okunduktan sonra hesaplayabilirsiniz.

Yaklaşık Maliyetin Açıklanmadığı Durumlar

Tebliğ, açıklamanın yapılmayacağı hâlleri de düzenler.

Hiçbir teklif zarfı usulüne uygun değilse

Madde 16.2.4’ün son cümlesi açıktır: isteklilerce sunulan teklif zarflarının hiçbirinin Kanunun 30 uncu maddesinin birinci fıkrasına uygun olmadığının anlaşılması hâlinde yaklaşık maliyet açıklanmaz.

Çerçeve anlaşma ihalelerinde üç uygun zarf kuralı

Çerçeve anlaşma ihaleleri için ayrı bir eşik vardır. Tebliğ’in 90.1 maddesi uyarınca, teklif zarfları incelendikten sonra en az üç adet uygun teklif zarfının bulunmaması durumunda yaklaşık maliyet açıklanmaz.

Pazarlık usulünde zamanlama farklıdır

4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesine göre pazarlık usulüyle yapılan ihalelerde yaklaşık maliyet, son yazılı fiyat teklifleri ile birlikte açıklanır. Tebliğ’in 16.2.5 maddesi burada önemli bir ayrıntı ekler: son yazılı fiyat teklifini sunmayan isteklilerin ilk teklifleri son teklif kabul edileceğinden, son yazılı tekliflerin verilip verilmediğine ve zarfların usulüne uygun olup olmadığına bakılmaksızın, son yazılı fiyat tekliflerinin verileceği tarih ve saatte yaklaşık maliyet açıklanır.

Kısmi Teklife Açık İhalelerde Nasıl Açıklanır?

Kısmi teklif verilmesine imkân tanınan ihalelerde ihale komisyonu, yaklaşık maliyetin açıklanacağı aşamada toplam yaklaşık maliyet tutarı ile her bir kısım için belirlenen yaklaşık maliyet tutarını ayrı ayrı açıklar (md. 16.2.6).

Bu ayrım sınır değer hesabı açısından belirleyicidir: kısımlı bir ihalede her kısmın sınır değeri kendi yaklaşık maliyeti ve kendi teklifleriyle hesaplanır. Toplam yaklaşık maliyetle tek bir hesap yapmak yanlış sonuç üretir. Kısım bazlı hesabın nasıl yürütüleceğini kısımlı ihaleler rehberinde bulabilirsiniz.

Mal alımlarında çizelge dağıtma imkânı

Kısmi teklife izin verilen mal alımı ihalelerinde komisyon, her bir kısma ilişkin yaklaşık maliyeti okuyarak açıklayabileceği gibi, kısımların yaklaşık maliyetlerinin yer aldığı bir çizelgenin fotokopisini dağıtarak da açıklayabilir (md. 16.2.7). Aynı imkân isteklilerin kısım bazlı teklif fiyatları için de geçerlidir; birim fiyat teklif cetvellerinin fotokopileri dağıtılabilir.

Ancak aynı madde bir sınır koyar: toplam yaklaşık maliyet ile isteklilerin toplam teklif tutarlarının okunarak açıklanması zorunludur. Çizelge yöntemi yalnızca kısım bazlı tutarlar için kullanılabilir.

Dağıtılan çizelge ve cetvel fotokopilerinin ihale komisyonu başkan ve üyelerinden en az biri tarafından imzalanması gerekir. Okunarak açıklanmayan tutarlar, talep eden isteklilere ilk oturum kapatılmadan verilir ve bu husus ilgili tutanakta belirtilir.

Yaklaşık Maliyeti Öğrendikten Sonra Sınır Değer Hesabı

İlk oturumda yaklaşık maliyet ve teklifler okunduğunda sınır değer hesabı için gereken bütün veriler eldedir. Pratik sıra şöyledir:

1. Yaklaşık maliyeti tutanaktan not edin; kısımlı ihalede ilgili kısmın tutarını alın.
2. Teklif açma tutanağındaki firma adlarını ve teklif tutarlarını alın.
3. İhale türüne göre doğru aracı seçin: yapım işi mi, hizmet alımı mı.
4. Yapımda N katsayısını, hizmette R katsayısını dokümandan teyit edin.
5. Hesabı yapın ve hangi tekliflerin sınır değerin altında kaldığını belirleyin.

Tutanaktaki tutarlar elle aktarılırken kuruş hanesi ve binlik ayracı kolayca kayar; her teklif, hesaba girmeden önce kaynak tutanakla karşılaştırılmalıdır. Hangi verinin hangi hesap adımını beslediği için teklif açma tutanağı rehberine bakabilirsiniz.

Yaklaşık Maliyetin Üzerindeki Teklifler

Yaklaşık maliyet açıklandığında bazı tekliflerin bu tutarın üzerinde olduğu görülebilir. Tebliğ’in 16.3 maddesi bu tekliflerin doğrudan reddedilmesi gerektiğini söylemez; ihale komisyonuna takdir yetkisi tanır. Komisyon şu üç hususu sorgular:

• Yaklaşık maliyet hesaplanırken değerlendirilmeyen herhangi bir husus olup olmadığı,
• Yaklaşık maliyet güncellenerek tespit edilmişse güncellemenin doğru yapılıp yapılmadığı,
• Verilen teklif fiyatlarının piyasa rayiç fiyatlarını yansıtıp yansıtmadığı.

Bu sorgulamanın ardından komisyon, bütçe ödeneklerini de göz önünde bulundurarak teklifleri uygun bulursa ekonomik açıdan en avantajlı teklifi belirler; uygun bulmazsa ihalenin iptaline karar verebilir. Teklifin kabul edilebilir görülmesi hâlinde ek ödenek bulunması veya ödenek aktarımının mümkün olması durumunda teklifler kabul edilebilir; bu durumda sorumluluk idareye aittir (md. 16.3.2).

Sınır değer hesabı açısından önemli nokta şudur: yaklaşık maliyetin üzerindeki teklifler ortalama hesabına alınmaz. Yapımda yüzde 120 üstü, hizmette yaklaşık maliyet üstü teklifler hesaba girmez. Hangi tekliflerin hesaba dahil edildiğini hangi teklifler dahil edilir rehberinde inceleyebilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Yaklaşık maliyeti ihaleden önce öğrenebilir miyim?

Hayır. Yaklaşık maliyet ilanla veya ihale dokümanıyla duyurulmaz; ilk oturumda teklif fiyatlarıyla birlikte açıklanır. Teklif hazırlığı, dokümandaki iş kalemleri ve miktarlar üzerinden kendi maliyet hesabınızla yapılır.

Yaklaşık maliyeti bilmeden sınır değeri tahmin edebilir miyim?

Kesin bir sonuç elde edemezsiniz. Yaklaşık maliyet hem geçerli teklif aralığını hem yapımda C değerini belirlediği için hesabın merkezindedir. Farklı yaklaşık maliyet varsayımlarıyla senaryo çalışması yapabilirsiniz, ancak bu bir tahmindir; ilk oturumdaki gerçek tutarla sonuç değişir.

İlk oturumda yaklaşık maliyet okunmadı, ne anlama gelir?

Açık ihalede bu durum, sunulan teklif zarflarının hiçbirinin usulüne uygun bulunmadığı anlamına gelebilir (md. 16.2.4). Çerçeve anlaşma ihalesinde ise üçten az uygun zarf bulunması aynı sonucu doğurur (md. 90.1). Gerekçe tutanaklardan takip edilmelidir.

Kısımlı ihalede yalnızca toplam yaklaşık maliyet okundu, kısım tutarlarını nasıl alırım?

Madde 16.2.6 toplam ile her kısmın ayrı ayrı açıklanmasını öngörür. Mal alımlarında kısım tutarları çizelge fotokopisi dağıtılarak da verilebilir; okunarak açıklanmadığı hâllerde çizelge, talep eden isteklilere ilk oturum kapatılmadan verilir (md. 16.2.7).

Yaklaşık maliyet güncellenebilir mi?

Tebliğ’in 16.3.1 maddesi, yaklaşık maliyetin güncellenerek tespit edilmiş olabileceğini ve komisyonun güncellemenin doğru yapılıp yapılmadığını sorgulayacağını belirtir. Güncelleme yapılmış bir ihalede sınır değer hesabında kullanılacak tutar, ilk oturumda açıklanan tutardır.

İlgili Rehberler

• Sınır değer hesabına hangi teklifler dahil edilir?
• Kısımlı ihalelerde her bölüm için ayrı hesaplama
• Teklif açma tutanağındaki hangi veriler sınır değere girer?
• Sınır değer neden farklı çıkar?
• Sınır değer nedir ve neden hesaplanır?

Bu içerik Kamu İhale Genel Tebliği’nin ilgili maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır ve bilgilendirme amaçlıdır. Somut bir ihalede uygulanacak hükümler için ihale dokümanı ve mevzuatın yürürlükteki hâli esas alınmalıdır.