Çerçeve anlaşmada sınır değer, çerçeve anlaşma ihalesi aşamasında gündeme gelir; münferit sözleşme aşamasında değil. Çünkü 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun Ek 2 nci maddesi, münferit sözleşme aşamasına ilişkin olarak aşırı düşük teklifleri düzenleyen 38 inci maddenin uygulanmayacağını açıkça yazar.
Çerçeve Anlaşmada Sınır Değer Hangi Aşamada Hesaplanır?
Çerçeve anlaşma iki aşamalı bir yapıdır. Birinci aşama, isteklilerin listeye alındığı çerçeve anlaşma ihalesidir; ikinci aşama, bu listedeki isteklilerden alım yapıldığı münferit sözleşme aşamasıdır.
Çerçeve anlaşma ihalesi, açık ihale veya belli istekliler arasında ihale usulü uygulanarak yapılır. İş yapım işi veya hizmet alımı niteliğindeyse, bu aşamada o ihale türünün sınır değer ve aşırı düşük teklif kuralları işler.
Kısa cevap: Sınır değer, çerçeve anlaşma ihalesi aşamasında, ihalenin türüne göre (yapım veya hizmet) hesaplanır. Münferit sözleşme aşamasında 4734 sayılı Kanun’un 6, 38, 40, 41, 42, 43, 44, 45, 46, 54, 55 ve 56 ncı maddeleri uygulanmaz; bu aşamanın usul ve esaslarını belirleme yetkisi Kamu İhale Kurumuna aittir.
İki Aşamanın Karşılaştırması
| Çerçeve anlaşma ihalesi | Münferit sözleşme aşaması | |
|---|---|---|
| Usul | Açık ihale veya belli istekliler arasında ihale | Listedeki isteklilerden teklif alınması |
| İlan | 13 üncü maddeye göre ilan edilir | Ayrı ilan yapılmaz |
| 38 inci madde (aşırı düşük teklif) | Uygulanır | Uygulanmaz |
| 40 ıncı madde (ihalenin karara bağlanması) | Uygulanır | Uygulanmaz |
| 54, 55, 56 ncı maddeler (şikâyet) | Uygulanır | Uygulanmaz |
| Sınır değer hesabı | İhale türüne göre yapılır | Bu aşamaya özgü bir sınır değer hesabı öngörülmemiştir |
Bu ayrımı atlamak, çerçeve anlaşmaya ilişkin en yaygın yanılgıdır: münferit sözleşme aşamasında verilen bir teklifin “aşırı düşük” olduğu gerekçesiyle, açık ihaledeki sorgulama şemasının aynen uygulanacağı varsayılır.
Münferit Sözleşme Aşamasında 38 inci Madde Neden Uygulanmaz?
Ek 2 nci maddenin ilgili fıkrası şunu düzenler: münferit sözleşme aşamasına ilişkin olarak Kanun’un 6, 38, 40, 41, 42, 43, 44, 45, 46, 54, 55 ve 56 ncı maddeleri uygulanmaz. Bu maddelerde belirtilen hususlar dâhil, çerçeve anlaşma kapsamında yapılacak alımların usul ve esasları ile nitelik ve kapsamını belirlemeye, sınırlar koymaya ve gerekli görülen durumlarda sözleşmelerin şeklini ve kapsamını belirlemeye Kurum yetkilidir.
Pratik sonucu şudur: münferit sözleşme aşamasında izlenecek yol genel kanun hükümlerinden değil, Kurumun bu konudaki düzenlemelerinden ve ihale dokümanından okunur. Aşırı düşük teklif sorgulamasının genel şeması bu aşamaya doğrudan taşınamaz.
Aynı fıkra şikâyet maddelerini de kapsam dışında bıraktığı için, bu aşamadaki başvuru usulü de farklıdır. Çerçeve anlaşma ihalesi aşamasındaki başvurular için geçerli olan süreleri sınır değer yanlış hesaplandıysa şikâyet yolu rehberinde bulabilirsiniz.
Çerçeve Anlaşma İhalesinde Sınır Değer Nasıl Hesaplanır?
Çerçeve anlaşma ihalesi kendi başına bir ihaledir ve türüne göre değerlendirilir:
- Yapım işi niteliğindeyse: yaklaşık maliyetin yüzde 40’ı ile yüzde 120’si arasındaki geçerli teklifler, standart sapmalı ikinci eleme, C ve K değerleri ve N katsayısı ile hesaplanır. Yöntem için yapım ihalelerinde sınır değer nasıl hesaplanır rehberine bakın.
- Hizmet alımı niteliğindeyse: yaklaşık maliyetin yüzde 60’ı ile yaklaşık maliyet arasındaki geçerli teklifler ve yaklaşık maliyetin de dâhil edildiği ortalama, R katsayısı ile çarpılır. Yöntem için hizmet alımı ihalelerinde sınır değer nasıl hesaplanır rehberine bakın.
- Mal alımı niteliğindeyse: hesaplanacak bir sınır değer yoktur, aşırı düşük teklif değerlendirmesi yapılır. Ayrıntı için mal alımı ihalelerinde aşırı düşük teklif rehberine bakın.
Hesap, çerçeve anlaşma ihalesinin türüne göre yapılır: yapım işinde N katsayılı zincir, hizmet alımında R katsayılı ortalama. Münferit sözleşme aşaması için ayrı bir sınır değer hesabı öngörülmemiştir.
Çerçeve Anlaşmanın Temel Kuralları
| Konu | Kural |
|---|---|
| Süre | Kırk sekiz ayı geçemez |
| Taraf istekli sayısı | Üçten az olmamak üzere ihale dokümanında belirtilir |
| Tek istekli ile anlaşma | Koşulların tamamının baştan belirlendiği hâllerde mümkündür |
| Yeterliğin sürdürülmesi | İstekliler yeterliklerinin devam ettiğini on iki ayda bir belgelendirir |
| Fesih | Yeterliği devam etmeyen ve teklif vermeye davet edildiği hâlde iki kez geçerli teklif vermeyen isteklinin anlaşması feshedilir |
| Sayının üçün altına inmesi | Mevcut çerçeve anlaşmanın sona erdiği taraflara bildirilir |
| Sonuç ilanı | Çerçeve anlaşma sonuçları Kamu İhale Bülteninde ilan edilir |
Teklifleri geçerli kabul edilen istekliler, ekonomik açıdan en avantajlı tekliften başlanmak suretiyle sıralanarak listeye alınır. Bu sıralama, çerçeve anlaşma ihalesi aşamasındaki değerlendirmenin sonucudur.
Yeniden Teklif Alınması: İlk Teklif Aşılamaz
Koşulların tamamının baştan belirlendiği çerçeve anlaşma kapsamında yapılacak alımlarda, isteklilerden ilk tekliflerini aşmamak kaydıyla yeniden teklif alınabilir. Koşulların tamamının baştan belirlenmediği hâllerde ise, çerçeve anlaşma koşullarında esaslı değişiklik yapılmaması kaydıyla isteklilerden yeniden teklif alınır.
Bu kural, münferit sözleşme aşamasındaki fiyat hareketinin tek yönlü olduğu anlamına gelir: teklifler aşağı inebilir, ilk teklifin üzerine çıkamaz. Dolayısıyla bu aşamadaki düşük fiyat, kendi başına bir aşırı düşük teklif sorgulamasının konusu olarak kurgulanmamıştır.
Çerçeve Anlaşma İdareyi Alım Yapmaya Zorlar mı?
Hayır. Çerçeve anlaşma yapılmış olması idareye alım yapma yükümlülüğü getirmez. İdare, çerçeve anlaşma kapsamındaki ihtiyaçlarını Kanun’da yer alan diğer usulleri kullanarak da temin edebilir.
Ayrıca çerçeve anlaşmalar rekabeti engelleyici, sınırlayıcı veya bozucu şekilde kullanılamaz; kapsamda karşılanması planlanan tahmini ihtiyaç miktarları ilanda gösterilir.
Çerçeve Anlaşmada Elektronik Eksiltme Uygulanabilir mi?
Evet. Kanun, ilan ve ihale dokümanında belirtilmesi kaydıyla açık ihale, belli istekliler arasında ihale ve 21 inci maddenin (a), (d) ve (e) bentlerine göre yapılan pazarlık usulü ihalede, tekliflerin değerlendirilmesi aşamasının tamamlanmasından sonra elektronik eksiltme yapılabileceğini düzenler. Dinamik alım sistemi ve çerçeve anlaşma kapsamında yapılan ihalelerde de elektronik eksiltme uygulanabilir.
Elektronik eksiltme fiyatları aşağı çeken bir aşama olduğundan, sınır değerin hangi teklif setine göre hesaplandığı sorusunu doğrudan etkiler. Bu nedenle eksiltmenin uygulanıp uygulanmayacağı ve hangi aşamada devreye gireceği ihale dokümanından kontrol edilmelidir. Buna karşılık 48 inci madde uyarınca yapılan danışmanlık hizmet alımı ihalelerinde elektronik eksiltme uygulanmaz; ayrıntı için danışmanlık hizmet alımlarında sınır değer rehberine bakabilirsiniz.
Teminat, Sözleşme ve Fesih Sonuçları
Çerçeve anlaşma, teminat alınmasına ilişkin hükümler hariç olmak üzere, ihalelerin sözleşmeye bağlanması hakkındaki Kanun hükümleri çerçevesinde imzalanır. Yani çerçeve anlaşmanın kendisi, klasik bir sözleşmenin teminat rejimini birebir izlemez.
Münferit sözleşmeye davet edildiği hâlde ihale dokümanında belirtilen süre içinde sözleşme imzalamayan istekliyle yapılan çerçeve anlaşma feshedilir ve istekli hakkında Kanun’un 58 inci maddesi hükümleri uygulanır. Yeterliğini on iki ayda bir belgelendirmeyen veya teklif vermeye davet edildiği hâlde iki kez geçerli teklif vermeyen isteklilerin çerçeve anlaşmaları da feshedilir.
Bu kurallar, listeye alınmanın tek başına yeterli olmadığını gösterir: çerçeve anlaşmada kalmak, yeterliğin sürdürülmesine ve davetlere geçerli teklifle karşılık verilmesine bağlıdır.
Sık Sorulan Sorular
Münferit sözleşme aşamasında aşırı düşük teklif sorgulaması yapılır mı?
Kanun’un 38 inci maddesi bu aşamada uygulanmaz. Bu aşamada izlenecek usul ve esasları belirleme yetkisi Kuruma aittir; dolayısıyla uygulanacak yol ihale dokümanı ile Kurumun yürürlükteki düzenlemelerinden kontrol edilmelidir.
Çerçeve anlaşma kaç yıl sürebilir?
Süresi kırk sekiz ayı geçemez. Bu süre içinde istekliler yeterliklerinin devam ettiğini on iki ayda bir belgelendirir.
Listedeki istekli sayısı üçün altına inerse ne olur?
Çerçeve anlaşmaya taraf olan istekli sayısının üçün altına inmesi hâlinde, mevcut çerçeve anlaşmanın sona erdiği taraflara bildirilir. Anlaşmanın tek istekliyle yapıldığı hâller bu kuralın dışındadır.
Münferit sözleşme aşamasında şikâyet yolu nasıl işler?
Kanun’un 54, 55 ve 56 ncı maddeleri bu aşamada uygulanmadığı için, başvuru usulü genel şemadan farklıdır ve Kurumun düzenlemelerine göre yürür. Çerçeve anlaşma ihalesi aşamasındaki başvurular ise genel kurallara tabidir.
İlgili Rehberler
- Sınır değer nedir ve kamu ihalelerinde neden hesaplanır?
- Yapım ihalelerinde sınır değer nasıl hesaplanır?
- Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer nasıl hesaplanır?
- Mal alımı ihalelerinde aşırı düşük teklif
- Danışmanlık hizmet alımlarında sınır değer
Bu içerik 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun Ek 2 nci maddesi ve ilgili hükümlerine dayanılarak hazırlanmıştır ve bilgilendirme amaçlıdır; idarenin kararı yerine geçmez. Somut bir ihalede ihale dokümanı ve mevzuatın yürürlükteki hâli esas alınmalıdır.