Sınır değerin hatalı hesaplandığını düşünüyorsanız izlenecek yol bellidir: önce ihaleyi yapan idareye şikâyet, idarenin kararından sonra gerekirse Kamu İhale Kurumuna itirazen şikâyet. Her iki başvurunun da süresi kısadır ve süre, hatanın farkına varıldığı tarihten işlemeye başlar.
Bu Rehber Hangi Durum İçin?
Burada ele alınan konu, sınır değer hesabının kendisindeki hatadır: yanlış yaklaşık maliyet, hesaba alınmaması gereken bir teklifin eklenmesi, standart sapma adımının atlanması, yanlış N veya R katsayısı gibi. Aşırı düşük teklif açıklamanızın reddedilmesi ayrı bir durumdur ve aşırı düşük teklif açıklaması reddedilirse ne olur rehberinde ele alınmıştır.
Kısa cevap: Şikâyet, hukuka aykırılığın farkına varıldığı tarihi izleyen günden itibaren on gün içinde (21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün) ve sözleşme imzalanmadan önce idareye yapılır. İdare on gün içinde gerekçeli karar alır. Karar uygun bulunmazsa veya süresinde karar alınmazsa, bunu izleyen on gün içinde Kuruma itirazen şikâyet başvurusu yapılır.
İlk Adım: İdareye Şikâyet
Şikâyet ve itirazen şikâyet, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 54 üncü maddesine göre dava açılmadan önce tüketilmesi zorunlu idari başvuru yollarıdır. Yani doğrudan mahkemeye gidilerek bu aşama atlanamaz.
Başvuruyu, ihale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına ya da zarara uğradığını veya uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday, istekli ve istekli olabilecekler yapabilir. Şikâyet başvuruları idareye, itirazen şikâyet başvuruları Kuruma hitaben yazılmış imzalı dilekçelerle yapılır.
Şikâyet Süresi: On Gün, Pazarlıkta Beş Gün
Süre, işlem veya eylemin farkına varıldığı ya da farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden başlar. Sınır değer hatalarında bu tarih çoğunlukla kesinleşen ihale kararının veya sınır değerin bildirildiği tarihtir.
| Başvuru | Süre | Nereye |
|---|---|---|
| Şikâyet — genel hâl | 10 gün | İhaleyi yapan idare |
| Şikâyet — 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihaleler | 5 gün | İhaleyi yapan idare |
| İlan ve dokümana yönelik şikâyet | Yukarıdaki süreleri aşmamak üzere, en geç ihale veya son başvuru tarihinden 3 iş günü öncesine kadar | İhaleyi yapan idare |
| İdarenin karar süresi | 10 gün | — |
| Kararın bildirimi | Karar tarihini izleyen 3 gün içinde | — |
| İtirazen şikâyet | 10 gün | Kamu İhale Kurumu |
| Şikâyet üzerine alınan iptal kararına karşı | 5 gün — doğrudan Kuruma | Kamu İhale Kurumu |
İlan tarihine bağlı başvurularda süre ilk ilan tarihinden; ön yeterlik veya ihale dokümanının ilana yansımayan hükümlerine yönelik başvurularda ise dokümanın satın alındığı tarihten başlar. Sınır değer hesabına ilişkin bir itiraz çoğunlukla ilan değil, ihale kararı aşamasına ilişkindir.
Başvurunun şekil ve süre kurallarına uygun olmaması, başvurunun reddi sebebidir. Süresi dolmamış bir başvurudaki eksiklikler, idarenin veya Kurumun bildirim yapma zorunluluğu olmaksızın, sürenin sonuna kadar başvuru sahibince giderilebilir.
Hangi Hesap Hataları Şikâyet Konusu Olabilir?
Sınır değer, mekanik bir hesaptır; hata genellikle formülde değil, hesaba hangi verinin girdiğinde olur. Sık karşılaşılan hata biçimleri:
| Hata | Etkisi |
|---|---|
| Değerlendirme dışı bırakılmış bir teklifin hesaba alınması | Ortalama ve sınır değer kayar |
| Yapımda yüzde 40 – yüzde 120 aralığının yanlış uygulanması | Hesaba girmemesi gereken teklif birinci ortalamaya girer |
| Standart sapma adımının atlanması | İkinci ortalama hiç oluşmaz, sınır değer yanlış türetilir |
| Hizmette yaklaşık maliyetin ortalamaya eklenmemesi | Sınır değer olduğundan düşük çıkar |
| Yanlış N veya R katsayısı seçilmesi | Sonuç doğru zincirle ama yanlış katsayıyla hesaplanır |
| Kısımlı ihalede kısım tutarları yerine toplam tutarın kullanılması | Her kısım için ayrı olması gereken sonuç tek sonuca indirgenir |
| Yaklaşık maliyetin güncel olmayan tutarla kullanılması | Bütün aralıklar kayar |
Başvurudan önce hesabı bağımsız olarak yeniden kurmak, iddiayı somutlaştırır: birinci ortalama, standart sapma, ikinci ortalama, C ve K değerleri adım adım yazılarak hangi aşamada ayrışma olduğu gösterilebilir.
Yeniden kurulan hesap bir hukuki tespit değildir; iddianızı destekleyen bir dayanaktır. Hangi tekliflerin geçerli sayılacağı ihale komisyonunun değerlendirmesine bağlıdır.
Dilekçede Neler Yer Almalıdır?
Kanun’un 54 üncü maddesi dilekçede bulunması gereken hususları sayar:
- Başvuru sahibinin, varsa vekil ya da temsilcisinin adı, soyadı veya unvanı ve adresi
- İhaleyi yapan idarenin ve ihalenin adı veya ihale kayıt numarası
- Başvuruya konu olan durumun farkına varıldığı veya bildirildiği tarih
- Başvurunun konusu, sebepleri ve dayandığı deliller
- İtirazen şikâyet başvurularında idareye yapılan şikâyetin ve varsa şikâyete ilişkin idare kararının bildirim tarihi
Dilekçelerde yer alacak diğer bilgiler, eklenecek belgeler, bunların sunuluş şekli ve başvuruların elektronik ortamda yapılmasına ilişkin usul ve esasları belirleme yetkisi Kuruma aittir.
Ayrıca aynı kişi birden fazla ihaleye, birden fazla kişi aynı ihaleye tek dilekçe ile başvuramaz. Sınır değer hatası birden çok kısmı etkiliyorsa bu kural göz önünde tutulmalıdır.
Başvuru Sonucunda Hangi Kararlar Verilebilir?
İdare veya Kurum, başvuru üzerine gerekçeli olarak üç karardan birini verir:
| Karar | Hangi durumda |
|---|---|
| İhalenin iptali | İhale sürecinin devamına engel olacak ve düzeltici işlemle giderilemeyecek bir hukuka aykırılık varsa |
| Düzeltici işlem belirlenmesi | İdarece düzeltme yapılarak giderilebilecek ve süreci kesintiye uğratmayı gerektirmeyen durumlarda |
| Başvurunun reddi | Süre, usul ve şekle aykırılık; usulüne uygun sözleşme imzalanmış olması; hukuka aykırılığın tespit edilememesi veya konunun Kurumun görev alanında bulunmaması |
Sınır değer hatalarının tipik sonucu düzeltici işlemdir: hesap yeniden yapılır ve değerlendirme buna göre düzeltilir. Kurumun görev alanında bulunmaması hâli hariç, itirazen şikâyetin reddi hâlinde başvuru teminatı yatırılmışsa gelir kaydedilmesine de karar verilir.
Kuruma İtirazen Şikâyet ve Karar Süresi
İdareye şikâyette bulunan veya idarenin kararını uygun bulmayan aday, istekli ve istekli olabilecekler, 55 inci maddenin dördüncü fıkrasında belirtilen hâllerde ve sürede, sözleşme imzalanmadan önce Kuruma itirazen şikâyet başvurusunda bulunabilir.
Kurum, nihai kararını, ihaleye ilişkin gerekli bilgi ve belgeler ile ihale işlem dosyasının kayıtlara alındığı tarihi izleyen yirmi gün içinde vermek zorundadır. Bu süre, 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihaleler ile şikâyet veya itirazen şikâyet üzerine alınan iptal işlemine karşı yapılan başvurularda on iş günü olarak uygulanır.
Kurul kararları, karar tarihini izleyen beş iş günü içinde taraflara tebligata çıkarılır ve tebligata çıkarıldığı tarihi izleyen beş gün içinde Kurumun internet sayfasında yayımlanır. Kararlara erişim ücrete tabi tutulamaz.
Sözleşme İmzalanmasına Etkisi
İdareye şikâyet başvurusu yapılmışsa; başvuru üzerine alınan kararın son bildirim tarihini, süresi içinde karar alınmamışsa bu sürenin bitimini izleyen tarihten itibaren on gün geçmeden ve itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmadığına ilişkin sorgulama yapılmadan sözleşme imzalanamaz. İtirazen şikâyet başvurusu yapılmışsa, Kurum nihai kararını vermeden sözleşme imzalanamaz.
Bu nedenle süresinde yapılan bir başvuru, yalnızca iddianın incelenmesini değil, sürecin ilerlemesinin durmasını da sağlar. Sürenin kaçırılması hâlinde ise sözleşme imzalanabilir ve usulüne uygun imzalanmış bir sözleşme, başvurunun reddi sebeplerinden biridir.
Çerçeve Anlaşmada Münferit Sözleşme Aşaması Farklıdır
Çerçeve anlaşma kapsamındaki münferit sözleşme aşamasına ilişkin olarak Kanun’un 54, 55 ve 56 ncı maddeleri uygulanmaz. Yani bu aşamadaki başvuru usulü, buradaki genel şema üzerinden değil, Kurumun bu konudaki düzenlemeleri üzerinden yürür. Ayrıntı için çerçeve anlaşma ihalelerinde sınır değer rehberine bakın.
Sık Sorulan Sorular
Süre iş günü olarak mı sayılır?
Şikâyet ve itirazen şikâyet süreleri gün olarak düzenlenmiştir; yalnızca ilan ve dokümana yönelik başvurulardaki “ihale tarihinden üç iş günü öncesi” sınırı ile Kurumun bazı kararlarındaki süreler iş günü üzerinden işler.
Şikâyet etmeden doğrudan Kuruma başvurabilir miyim?
Kural olarak hayır; şikâyet ve itirazen şikâyet, dava açılmadan önce tüketilmesi zorunlu başvuru yollarıdır ve itirazen şikâyet, idareye şikâyet aşamasının ardından gelir. İstisna, şikâyet veya itirazen şikâyet üzerine alınan ihalenin iptali kararlarıdır: bunlara karşı beş gün içinde doğrudan Kuruma başvurulabilir.
İdare on gün içinde karar vermezse ne olur?
Karar verme süresinin bitimini izleyen on gün içinde Kuruma itirazen şikâyet başvurusunda bulunulabilir. Sessiz kalınması, başvuru hakkını ortadan kaldırmaz.
Sınır değer hatası iddiası ihalenin iptaline yol açar mı?
Her zaman değil. Hesap hatası idarece düzeltilebilir nitelikteyse düzeltici işlem belirlenir. İptal, sürecin devamına engel olan ve düzeltici işlemle giderilemeyecek aykırılıklar için öngörülmüştür.
Hesabı yeniden yapmam iddiamı kanıtlar mı?
Hayır; bağımsız hesap bir delil değil, iddiayı somutlaştıran bir dayanaktır. Hangi adımda ve hangi veriyle ayrışma olduğunu göstermek, dilekçedeki “sebepler ve dayandığı deliller” bölümünü güçlendirir.
İlgili Rehberler
- Sınır değer neden farklı çıkar? Veri girişi ve tutanak hataları
- Sınır değer hesabına hangi teklifler dahil edilir?
- Excel ile sınır değer hesaplama: formüller ve adımlar
- Aşırı düşük teklif açıklaması reddedilirse ne olur?
- İdari şartnamede sınır değer seçenekleri
Bu içerik 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 54, 55 ve 56 ncı maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır ve bilgilendirme amaçlıdır. Somut bir başvuruda süreler ve usul, ihale dokümanı ile mevzuatın yürürlükteki hâline göre kontrol edilmelidir.