İhalenin İptali ve Bütün Tekliflerin Reddi

Sınır değer doğru hesaplanmış ve ekonomik açıdan en avantajlı teklif belirlenmiş olsa bile ihale sonuçsuz kalabilir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu üç ayrı iptal yolu tanır: ihale saatinden önce iptal (md. 16), bütün tekliflerin reddedilerek ihalenin iptali (md. 39) ve ihale yetkilisinin kararı onaylamayıp iptal etmesi (md. 40).

İhale Hangi Aşamalarda İptal Edilebilir?

Kısa cevap: İhale komisyonu kararı üzerine idare, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbesttir. İptal hâlinde durum bütün isteklilere derhal bildirilir ve idare, bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmez.

Bütün Tekliflerin Reddi ve İhalenin İptali (md. 39)

39 uncu madde, ihale komisyonu kararı üzerine idarenin verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbest olduğunu düzenler. Bu, sınır değer hesabının sonucundan bağımsız bir yetkidir.

İptal edilmesi hâlinde bu durum bütün isteklilere derhal bildirilir. İdare bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmez. Ancak istekliler talepte bulunursa, idare ihalenin iptal edilme gerekçelerini talep eden isteklilere bildirir.

Gerekçenin kendiliğinden değil, talep üzerine bildirildiğine dikkat edilmelidir. İptal gerekçesini öğrenmek isteyen isteklinin idareye başvurması gerekir.

İhale Saatinden Önce İptal (md. 16)

İdarenin gerekli gördüğü veya ihale dokümanında yer alan belgelerde ihalenin yapılmasına engel olan ve düzeltilmesi mümkün bulunmayan hususların bulunduğunun tespit edildiği hâllerde ihale saatinden önce iptal edilebilir.

Bu durumda iptal nedeni belirtilmek suretiyle iptal hemen ilân edilerek duyurulur; o aşamaya kadar teklif vermiş olanlara ayrıca tebliğ edilir. Verilmiş olan bütün teklifler reddedilmiş sayılır ve açılmaksızın isteklilere iade edilir.

İhalenin bu şekilde iptal edilmesi nedeniyle isteklilerce idareden herhangi bir hak talebinde bulunulamaz. İptal nedenleri gözden geçirilerek yeniden ihaleye çıkılabilir.

Teklifler açılmadığı için bu aşamada sınır değer hesabı da yapılmaz; hesabın girdisi olan teklif fiyatları ve yaklaşık maliyet ilk oturumda açıklanır. Ayrıntı için yaklaşık maliyet ne zaman açıklanır rehberine bakabilirsiniz.

İhale Yetkilisinin İptal Yetkisi (md. 40)

İhale komisyonu gerekçeli kararını ihale yetkilisinin onayına sunar. İhale yetkilisi, karar tarihini izleyen en geç beş iş günü içinde ihale kararını onaylar veya gerekçesini açıkça belirtmek suretiyle iptal eder.

İhale, kararın onaylanması hâlinde geçerli, iptal edilmesi hâlinde ise hükümsüz sayılır. Burada gerekçenin açıkça belirtilmesi zorunludur; 39 uncu maddedeki talep üzerine bildirim kuralından farklıdır.

Yasaklılık Teyidi Sonucu Zorunlu İptal

İhale kararları onaylanmadan önce idareler, ihale üzerinde kalan istekli ile varsa ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi isteklinin ihalelere katılmaktan yasaklı olup olmadığını teyit ettirerek buna ilişkin belgeyi ihale kararına eklemek zorundadır.

İki isteklinin de yasaklı çıkması durumunda ihale iptal edilir. Bu, idarenin takdirine bırakılmış bir iptal değil, Kanun’un doğrudan öngördüğü bir sonuçtur.

Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin nasıl belirlendiği için ekonomik açıdan en avantajlı teklif ve sınır değer rehberine bakılabilir.

Şikâyet veya İtirazen Şikâyet Üzerine İptal

54 üncü madde, başvurular üzerine ihaleyi yapan idare veya Kurum tarafından gerekçeli olarak verilebilecek kararları sayar. Bunlardan biri, ihale sürecinin devam etmesine engel oluşturacak ve düzeltici işlemle giderilemeyecek hukuka aykırılığın tespit edilmesi hâlinde ihalenin iptalidir.

Sınır değer hesabındaki bir hata çoğunlukla düzeltici işlemle giderilebilir nitelikte olduğundan, bu tür başvurularda tipik sonuç iptal değil düzeltici işlem belirlenmesidir. Başvuru yolu ve süreler için sınır değer yanlış hesaplandıysa şikâyet yolu rehberine bakın.

İptal Kararına Karşı Başvuru: Beş Gün

İhalenin iptaline ilişkin işlem ve kararlardan yalnızca şikâyet ve itirazen şikâyet üzerine alınanlar itirazen şikâyete konu edilebilir ve bu kararlara karşı beş gün içinde doğrudan Kuruma başvuruda bulunulabilir.

Bu başvurularda inceleme sınırlıdır: idare tarafından şikâyet veya itirazen şikâyet üzerine alınan iptal işlemine karşı yapılacak itirazen şikâyet başvuruları, idarenin iptal gerekçeleriyle sınırlı incelenir.

Kurum, bu başvurulara ilişkin nihai kararını on iş günü içinde verir; genel süre olan yirmi gün bu başvurularda uygulanmaz.

İptalden Sonra Ne Olur?

İhale saatinden önceki iptalde Kanun, iptal nedenleri gözden geçirilerek yeniden ihaleye çıkılabileceğini açıkça söyler. Bütün tekliflerin reddi yoluyla iptalde ise idare herhangi bir yükümlülük altına girmez; aynı ihtiyaç için yeni bir ihale süreci başlatılabilir.

Yeni ihalede yaklaşık maliyet, teklifler ve katsayı yeniden belirleneceği için sınır değer de sıfırdan hesaplanır. Önceki ihalede hesaplanmış sınır değer, yeni ihale için bağlayıcı bir veri değildir.

İptalden Sonra Pazarlık Usulüne Geçilebilir mi?

Kanun’un 21 inci maddesinin (a) bendi, açık ihale usulü veya belli istekliler arasında ihale usulü ile yapılan ihale sonucunda teklif çıkmaması hâlinde pazarlık usulü ile ihale yapılabileceğini düzenler.

Bu bende göre yapılacak ihalelerde istekliler önce fiyatı içermeyen ilk tekliflerini sunar; teknik görüşmeler sonucunda şartlar netleştirilerek fiyat teklifleri alınır. Ayrıca bu madde kapsamındaki ihalelerde, ilk fiyat tekliflerini aşmamak üzere son yazılı fiyat teklifleri alınarak ihale sonuçlandırılır.

Teklif çıkmaması ile bütün tekliflerin reddedilmesi farklı durumlardır; hangi usulün uygulanacağı, iptalin hangi gerekçeyle yapıldığına bağlıdır.

Sık Sorulan Sorular

İdare ihaleyi iptal ederse tazminat ödemek zorunda mı?

Kanun, idarenin bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmeyeceğini düzenler. İhale saatinden önceki iptalde de isteklilerce idareden herhangi bir hak talebinde bulunulamayacağı belirtilmiştir.

İptal gerekçesini öğrenebilir miyim?

Bütün tekliflerin reddi yoluyla iptalde idare, talepte bulunan isteklilere iptal gerekçelerini bildirir. İhale yetkilisinin 40 ıncı maddeye göre verdiği iptal kararında ise gerekçenin açıkça belirtilmesi gerekir.

Her iptal kararına karşı Kuruma başvurulabilir mi?

Hayır. Yalnızca şikâyet ve itirazen şikâyet üzerine alınan iptal işlem ve kararları itirazen şikâyete konu edilebilir; bunlara karşı beş gün içinde doğrudan Kuruma başvurulur.

Sınır değer hatası ihalenin iptalini gerektirir mi?

Her zaman değil. Hata idarece düzeltilebilir ve süreci kesintiye uğratmayı gerektirmiyorsa düzeltici işlem belirlenir. İptal, süreç devam ederken giderilemeyecek hukuka aykırılıklar için öngörülmüştür.

İhale saatinden önce iptal edilirse teklifler açılır mı?

Hayır. Verilmiş olan bütün teklifler reddedilmiş sayılır ve açılmaksızın isteklilere iade edilir.

İlgili Rehberler

• Ekonomik açıdan en avantajlı teklif ve sınır değer
• Sınır değer yanlış hesaplandıysa şikâyet yolu
• Sınır değerin altında kalan tekliflere ne olur?
• İdari şartnamede sınır değer seçenekleri
• Sınır değer nedir ve neden hesaplanır?

Bu içerik 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 16, 39, 40, 54 ve 56 ncı maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır ve bilgilendirme amaçlıdır; idarenin kararı yerine geçmez. Somut bir ihalede ihale dokümanı ve mevzuatın yürürlükteki hâli esas alınmalıdır.