Kesin teminatın hesabı, ihale üzerinde kalan teklifin sınır değere göre konumuna bağlıdır. Teklif sınır değere eşit veya sınır değerin üstündeyse kesin teminat teklif fiyatının yüzde 6’sı, sınır değerin altındaysa yaklaşık maliyetin yüzde 9’u olarak alınır.
Bu yazı iki kuralın dayanağını, çözümlü örneklerini, kısmi teklifli hizmet ihalelerindeki özel hesabı ve teminatın iade zamanını anlatır.
Kesin Teminat Oranları
| İhale üzerinde kalan teklif | Kesin teminat | Hesap tabanı |
|---|---|---|
| Sınır değere eşit veya üstünde | %6 | Teklif fiyatı |
| Sınır değerin altında | %9 | Yaklaşık maliyet |
Kamu İhale Kanunu’nun 43. maddesi genel kuralı ihale bedelinin yüzde 6’sı olarak koyar. Aynı madde, teklif sınır değerin altındaysa yaklaşık maliyetin yüzde 6’sından az ve yüzde 15’inden fazla olmamak üzere oran belirleme yetkisini Kamu İhale Kurumu’na verir.
Kurum bu yetkiyi yapım ve hizmet uygulama yönetmeliklerinde kullanmıştır: Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 56. maddesi ile Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 55. maddesi, sınır değerin altındaki teklif için oranı yaklaşık maliyetin yüzde 9’u olarak belirler.
Neden İki Farklı Hesap Tabanı Var?
Sınır değerin üstündeki teklifte teminat, isteklinin kendi teklif fiyatına göre hesaplanır. Sınır değerin altındaki teklifte ise taban yaklaşık maliyettir; teklif ne kadar düşük olursa olsun teminat yaklaşık maliyetin yüzde 9’undan aşağı inmez.
Bunun pratik sonucu şudur: sınır değerin altında kalıp açıklaması kabul edilen bir istekli, aynı ihalede sınır değerin üstünde teklif vermiş bir istekliden daha yüksek teminat yatırabilir.
Çözümlü Örnek: Aynı İhalede İki Senaryo
Aşırı düşük teklif hesaplama rehberindeki yapım işini ele alalım: yaklaşık maliyet 10.000.000 TL, hesaplanan sınır değer 7.360.000 TL.
| Senaryo | Teklif (TL) | Sınır değere göre | Hesap | Kesin teminat (TL) |
|---|---|---|---|---|
| İhale D firmasında kalır | 7.900.000 | Üstünde | 7.900.000 × %6 | 474.000 |
| İhale C firmasında kalır (açıklaması kabul edilmiş) | 7.200.000 | Altında | 10.000.000 × %9 | 900.000 |
C firmasının teklifi D’ninkinden 700.000 TL düşük olduğu hâlde kesin teminatı yaklaşık iki katıdır. C’nin teminatını kendi teklifi üzerinden yüzde 6 ile hesaplamak (432.000 TL) hatalı olur.
Hesapta sık yapılan hata
Sınır değerin altındaki teklif için yüzde 9’u teklif fiyatına uygulamak yanlıştır. Bu durumda taban her zaman yaklaşık maliyettir. Bu yüzden kesin teminatı hesaplamadan önce sınır değeri doğru bulmak gerekir; sınır değer yanlışsa uygulanacak kural da yanlış seçilir.
Kısmi Teklifli Hizmet İhalelerinde Hesap
Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği, kısmi teklife açık ihalelerde kısım bazında hesap öngörür. Tek sözleşmeye konu kısımlardan sınır değerin altında teklif verilenler için o kısmın yaklaşık maliyetinin yüzde 9’u, diğer kısımlar için teklif fiyatının yüzde 6’sı hesaplanır ve tutarlar toplanır.
| Kısım | Yaklaşık maliyet (TL) | Teklif (TL) | Sınır değere göre | Kesin teminat (TL) |
|---|---|---|---|---|
| 1 | 2.000.000 | 1.500.000 | Altında | 2.000.000 × %9 = 180.000 |
| 2 | — | 2.600.000 | Üstünde | 2.600.000 × %6 = 156.000 |
| Toplam | 336.000 | |||
Kısımlı ihalelerde sınır değer her kısım için ayrı hesaplanır; ayrıntı için kısımlı ihaleler rehberine bakabilirsiniz.
Danışmanlıkta Hakedişten Kesinti
Kanunun 43. maddesine göre danışmanlık hizmet ihalelerinde, ihale dokümanında belirtilmesi kaydıyla kesin teminat sözleşmeden önce alınmayabilir. Bu durumda her hakedişten yüzde 6 oranında kesinti yapılarak teminat olarak tutulur.
Ek Kesin Teminat
Fiyat farkı ödenmesi öngörülen işlerde, fiyat farkı nedeniyle sözleşme bedelinde artış olursa artış tutarının yüzde 6’sı oranında ek kesin teminat alınır. Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun 12. maddesi ve uygulama yönetmelikleri bu kuralı içerir.
Geçici ve Kesin Kabulde İade
Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun 13. maddesine göre iade, taahhüdün sözleşmeye uygun yerine getirildiği ve yüklenicinin idareye borcu olmadığı tespit edildikten sonra yapılır:
| İş türü | İade |
|---|---|
| Yapım işleri | Yarısı geçici kabul tutanağının onaylanmasından sonra, kalanı sosyal güvenlik kurumundan ilişiksiz belgesi getirilip kesin kabul tutanağı onaylandıktan sonra |
| Diğer işler (garanti süresi var) | İlişiksiz belgesinden sonra yarısı, garanti süresi dolunca kalanı |
| Diğer işler (garanti süresi yok) | İlişiksiz belgesinden sonra tamamı |
Geçici ve Kesin Teminat Farkı
Geçici teminat ihaleye katılan her istekliden, teklif bedelinin en az yüzde 3’ü olarak alınır. Kesin teminat ise yalnızca ihale üzerinde kalan istekliden sözleşmeden önce alınır. Geçici teminatın hesabı için geçici teminat rehberine bakabilirsiniz.
Hangi teklifin sınır değerin altında kaldığını görmek için yapım işi veya hizmet alımı sınır değer hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
Bu yazı bilgi amaçlıdır. Teminat tutarı ve biçimiyle ilgili kesin hüküm ihale dokümanı ve sözleşmede yer alır.