Geçici teminat, teklif edilen bedelin en az yüzde 3’üdür. Hesap yaklaşık maliyete göre değil, isteklinin kendi teklif bedeline göre yapılır: teklif bedelini 0,03 ile çarparsınız ve çıkan tutardan az olmamak üzere teminat verirsiniz.
Bu yazı geçici teminatın nasıl hesaplandığını, hangi değerlerin teminat olarak kabul edildiğini, teminatın ne zaman iade edildiğini ve sınır değer hesabıyla ilişkisini anlatır.
Geçici Teminat Oranı ve Hesap Formülü
Kamu İhale Kanunu’nun 33. maddesine göre ihalelerde, teklif edilen bedelin yüzde 3’ünden az olmamak üzere, istekli tarafından belirlenecek tutarda geçici teminat alınır.
Formül: Asgari geçici teminat = Teklif bedeli × 0,03
Yüzde 3 bir alt sınırdır. İstekli daha yüksek tutarda teminat verebilir; daha düşük tutarda verirse teminat yetersiz kalır.
Hesap Örnekleri
| Teklif bedeli (TL) | Hesap | Asgari geçici teminat (TL) |
|---|---|---|
| 8.450.000,00 | 8.450.000,00 × 0,03 | 253.500,00 |
| 1.236.780,50 | 1.236.780,50 × 0,03 | 37.103,42 |
İkinci örnekte çarpım 37.103,415 TL çıkar. Teminat yüzde 3’ten az olamayacağı için kuruşu aşağı değil yukarı yuvarlamak güvenli olandır: 37.103,42 TL.
Neden yaklaşık maliyet değil teklif bedeli?
Kanun oranı açıkça “teklif edilen bedel” üzerinden tanımlar. Bu nedenle aynı ihalede farklı teklif veren isteklilerin vermesi gereken asgari teminat da farklıdır. Yaklaşık maliyet üzerinden hesap yapmak, teklifi yaklaşık maliyetten yüksek olan istekli için teminatı eksik bırakabilir.
Teminat Olarak Kabul Edilen Değerler
Kanunun 34. maddesi teminat olarak kabul edilecek değerleri sayar:
- Tedavüldeki Türk parası
- Teminat mektupları
- Devlet iç borçlanma senetleri ve bu senetler yerine düzenlenen belgeler
Teminat mektupları dışındaki teminatlar ihale komisyonunca teslim alınamaz; bunların muhasebe birimine yatırılması gerekir.
Teminat mektubunun süresi
Kanunun 35. maddesine göre geçici teminat mektubunun süresi, tekliflerin geçerlilik süresinden en az otuz gün fazla olmalıdır. Teklif geçerlilik süresi uzatılırsa teminat mektubunun süresi de aynı süreyle uzatılır.
Danışmanlık İhalelerinde Geçici Teminat Zorunlu mu?
Kanun, ihale dokümanında belirtilmesi şartıyla danışmanlık hizmeti ihalelerinde geçici teminat alınmasını zorunlu tutmaz. Bu durumda hangi kuralın uygulanacağını ihale dokümanından kontrol edin.
Geçici Teminat Ne Zaman İade Edilir?
| İstekli | İade zamanı |
|---|---|
| İhale üzerinde kalmayan ve ikinci olmayan istekliler | İhaleden sonra hemen |
| Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi | Sözleşme imzalandıktan hemen sonra |
| İhale üzerinde kalan istekli | Kesin teminatı verip sözleşmeyi imzaladıktan hemen sonra |
İhale üzerinde kalan istekli kesin teminatı vermez veya sözleşmeyi imzalamazsa geçici teminatı gelir kaydedilir. Sözleşme aşamasında istenen teminatın hesabı için kesin teminat rehberine bakabilirsiniz.
Geçici Teminat Sınır Değer Hesabını Nasıl Etkiler?
Geçici teminatı usulüne uygun olmayan teklif sınır değer hesabına girmez. Kanunun 36. maddesine göre ihale komisyonu ilk oturumda geçici teminatların usulüne uygun olup olmadığını kontrol eder ve uygun olmayanları tutanakla tespit eder. 37. maddeye göre de bu isteklilerin teklifleri değerlendirme dışı bırakılır.
Bunun hesaba etkisi doğrudandır: değerlendirme dışı kalan teklif ortalamaya ve standart sapmaya girmez, dolayısıyla sınır değeri değiştirir. Böyle bir teklifi hesaba katmak sınır değeri yanlış çıkarır.
Hesaplama aracımız bunu nasıl ele alır?
Teklif açma tutanağını yapım işi veya hizmet alımı sınır değer hesaplama aracına yüklediğinizde, araç tutanaktaki geçici teminat sütununu okur. Geçici teminatı “uygun” olmayan teklifler teminattan elenen olarak işaretlenir ve ortalamalara katılmaz.
Teklifleri elle giriyorsanız, değerlendirme dışı kalan bir teklifi satır başındaki silme düğmesiyle hesap dışında bırakmanız gerekir.
Geçici Teminat ile Kesin Teminat Arasındaki Fark
İki teminat sık karıştırılır, ama hesap tabanları ve kimden alındıkları farklıdır.
| Geçici teminat | Kesin teminat | |
|---|---|---|
| Kimden alınır? | Teklif veren her istekliden | Yalnızca ihale üzerinde kalan istekliden |
| Ne zaman? | Teklifle birlikte | Sözleşme imzalanmadan önce |
| Oran ve taban | Teklif bedelinin en az %3’ü | Teklif sınır değere eşit veya üstündeyse teklif fiyatının %6’sı; altındaysa yaklaşık maliyetin %9’u |
| Dayanak | Kamu İhale Kanunu md. 33 | Kamu İhale Kanunu md. 43; yapım ve hizmet uygulama yönetmelikleri |
Kesin teminatın sınır değere bağlı hesabını ve iade zamanını kesin teminat rehberinde çözümlü örneklerle anlattık.
Sık Yapılan Hatalar
- Yaklaşık maliyet üzerinden hesaplamak: oran teklif bedeline uygulanır.
- Kuruşu aşağı yuvarlamak: yüzde 3’ün altına düşen teminat yetersizdir.
- Mektup süresini teklif geçerlilik süresine eşit tutmak: süre en az otuz gün fazla olmalıdır.
- Uygun olmayan teminatlı teklifi hesaba katmak: sınır değeri yanlış çıkarır.
Bu yazı bilgi amaçlıdır. Teminatın biçimi, tutarı ve süresiyle ilgili kesin kural ihale dokümanında yer alır; tereddüt hâlinde idareye başvurun.