Yerli istekliye fiyat avantajı, yerli isteklinin teklifinden indirim yapılarak değil, yabancı isteklilerin teklif bedellerine ekleme yapılarak uygulanır. Yabancı isteklinin teklif bedeli, ihale dokümanında belirlenen oranla çarpılır; bulunan tutar teklife eklenir ve karşılaştırma bu artırılmış tutarla yapılır.
Bu yazı fiyat avantajının yasal dayanağını, hesap yöntemini, çözümlü örneği ve ortak girişimlerle mal alımlarındaki özel kuralları anlatır.
Fiyat Avantajı Oranları
Kamu İhale Kanunu’nun 63. maddesi oranları şöyle belirler:
| İhale türü | Kimin lehine | Oran |
|---|---|---|
| Hizmet alımı ve yapım işi | Yerli istekliler | %15’e kadar sağlanabilir |
| Mal alımı | Yerli malı teklif eden istekliler | %15’e kadar sağlanabilir |
| Mal alımı — Kurum’un ilan ettiği orta ve yüksek teknolojili sanayi ürünleri listesindeki mallar | Yerli malı teklif eden istekliler | %15 zorunlu |
| Yerli yazılım ürünü | Yerli yazılım teklif eden istekliler | %15 zorunlu |
Hizmet ve yapım işlerinde avantaj zorunlu değildir; uygulanıp uygulanmayacağı ve oranı ihale dokümanında, idari şartnamede belirtilir.
Yerli İstekli Kimdir?
Kanunun 4. maddesine göre yerli istekli, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı gerçek kişiler ile Türkiye Cumhuriyeti kanunlarına göre kurulmuş tüzel kişilerdir. Kamu İhale Genel Tebliği, yerli istekli olunduğunu göstermek için ayrıca bir belge istenmeyeceğini belirtir.
Fiyat Avantajı Nasıl Hesaplanır?
Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 63. maddesi ile Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 62. maddesi yöntemi aynı sözlerle tarif eder: fiyat avantajı, yabancı isteklilerin teklif ettikleri bedellere, bu bedeller üzerinden ihale dokümanında belirlenen oran uygulanarak bulunan tutar eklenerek hesaplanır.
Formül: Karşılaştırma tutarı (yabancı istekli) = Teklif bedeli × (1 + avantaj oranı)
Yerli isteklinin teklif bedeli değişmez. Karşılaştırma, yerli isteklinin kendi teklifi ile yabancı isteklilerin artırılmış tutarları arasında yapılır.
Çözümlü Örnek
Bir yapım işinde yerli A firması 10.300.000 TL, yabancı B firması 9.500.000 TL teklif vermiş olsun. Ham tekliflere bakıldığında B daha düşüktür.
| İdari şartnamedeki oran | B’nin karşılaştırma tutarı (TL) | A’nın teklifi (TL) | Sonuç |
|---|---|---|---|
| %10 | 9.500.000 + 950.000 = 10.450.000 | 10.300.000 | A daha avantajlı |
| %5 | 9.500.000 + 475.000 = 9.975.000 | 10.300.000 | B daha avantajlı |
Bu örnekte iki teklifin eşitlendiği oran yaklaşık yüzde 8,42’dir. Şartnamede bu orandan yüksek bir avantaj öngörüldüyse yerli istekli öne geçer.
Hesapta sık yapılan hata
Avantajı yerli isteklinin teklifinden düşmek yönetmelikteki tarife uymaz, çünkü oran yabancı isteklinin kendi teklif bedeli üzerinden hesaplanır. Örnekte yüzde 10’u A’nın teklifinden düşmek 9.270.000 TL gibi farklı bir karşılaştırma tutarı üretir. Bu örnekte kazanan değişmese de teklifler birbirine yakın olduğunda yanlış yöntem sonucu değiştirebilir.
Fiyat Dışı Unsurlu İhalelerde Sıra
Ekonomik açıdan en avantajlı teklif fiyat dışı unsurlar da dikkate alınarak belirlenecekse, yönetmelikler sırayı belirler: önce fiyat dışı unsurlar, sonra fiyat avantajı uygulanır. Fiyat dışı unsurların nasıl değerlendirildiği için ekonomik açıdan en avantajlı teklif rehberine bakabilirsiniz.
Ortak Girişimlerde Kural
Kanunun 63. maddesine göre ortak girişimin yerli istekli sayılabilmesi için bütün ortaklarının yerli istekli olması gerekir. Yapım ve hizmet yönetmelikleri bunu fiyat avantajına açıkça bağlar: ortakları arasında yabancı gerçek veya tüzel kişi bulunan ortak girişimler bu avantajdan yararlanamaz.
Mal Alımlarında Yerli Malı Avantajı
Mal alımlarında ölçüt isteklinin kendisi değil, teklif edilen malın yerli malı olmasıdır. Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 61. maddesine göre avantaj, yerli malı teklif etmeyen isteklilerin ilgili mal kalemi için teklif ettikleri bedele, kendi bedelleri üzerinden hesaplanan tutar eklenerek bulunur.
Birden fazla mal kaleminden oluşan ve avantaj tanınan ihalelerin kısmi teklife açık olması ve avantaj tanınan her kısmın tek mal kaleminden oluşması zorunludur. Malın yerli malı olduğu yerli malı belgesiyle gösterilir.
Fiyat Avantajı ve Sınır Değer
Yönetmelikler fiyat avantajını, ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi aşamasına bağlar. Sınır değer hesabına ilişkin düzenlemeler ise fiyat avantajına atıf yapmaz. Avantaj uygulanan bir ihalede sınır değer hesabında hangi tutarın kullanılacağı konusunda tereddüt varsa ihale dokümanına bakılmalı ve idareden açıklama istenmelidir.
Sınır değeri hesaplamak için yapım işi veya hizmet alımı aracımızı kullanabilirsiniz.
Bu yazı bilgi amaçlıdır. Fiyat avantajının uygulanıp uygulanmayacağı ve oranı ihale dokümanında belirtilir.